Category Archives: Ριζοσπάστης

Το ζήτημα της Κύπρου και το “εργατικό” κόμμα – Ριζοσπάστης, 18/11/1929

Το Αποικιακό και η ΙΙ Διεθνής

Το ζήτημα της Κύπρου και το “Εργατικό” Κόμμα

Ριζοσπάστης, 18 Νοέμβρη 1929

Ο κ. υφυπουργός των Αποικιών της Μ. Βρεττανίας είχε την ευκαιρία να δηλώση προχτές επίσημα μέσα στη Βουλή των Κοινοτήτων την άποψη του κ. Χέντερσον, “εργατικού” υπουργού της Α.Μ επί του ζητήματος της Κύπρου.

Μια αντιπροσωπεία Κυπριακή, αποτελούμενη από ένα Επίσκοπο, ένα δημοσιογράφο βουλευτή και ένα νεαρό αγγλομαθή δικηγορίσκο εξεστράτευσε στο Λονδίνο για να υποβάλει στον εργατικό υπουργό το υπόμνημα του Κυπριακού “λαού” για την ένωση με τη “μητέρα” Ελλάδα. Ύστερα από δυο μήνες αναμονή, τέλος εδέησε να τύχουν της αδείας να επισκεφθούν τον “εργατικό” υπουργό. Του υπέμνησαν τις δηλώσεις του κ. Πρωθυπουργού του και αρχηγού του Ράμσεϋ Μακντόναλντ στο σοσιαλιστικό συνέδριο της Βέρνης το 1910, δηλώσεις περί “δικαιώματος αυτοδιαθέσεως” των εθνικοτήτων και των υπόδουλων αποικιών.

Η απάντηση του “εργατικού” υπουργού του “εργατικού” Πρωθυπουργού εδόθη επισήμως προχτές στο κοινοβούλιο και είνε ότι “η κυβέρνηση δεν θα ηδύνατο να παράσχη ουδεμίαν ελπίδα, η οποία θα εδικαίωνε την αίτησιν περί ενώσεως της Κύπρου με την Ελλάδα. Όσον αφορά την πρότασιν περί μεταβολής της σημερινής διοικήσεως ουδεμία τελική απόφασις ελήφθη εισέτι.”

Η απάντηση είνε απλή και σαφής. Απάντηση σοσιαλιστικού κόμματος κυβερνώντος εξ ονόματος και κατ’ εντολήν της Α.Μ του βασιλέως του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρεττανίας! Άλλο πράγμα η σοσιαλιστική “αντιπολίτευση” όταν κυβερνά ο Μπάλντουϊν και άλλο πράγμα η σοσιαλιστική κυβερνητική δράση όταν προσκληθή το “εργατικό” κόμμα να σχηματίση κυβέρνηση. Θα ταν πολύ περίεργο αληθινά, να απαντήσει αλλοιώτικα από ό,τι απάντησε η “εργατική” κυβέρνηση στην Κυπριακή αντιπροσωπεία. Η Κύπρος χρειάζεται στην Αγγλλία για οικονομική εκμετάλλευση και για στρατηγικές ανάγκες. Είτε ο Τσάμπερλαιν διευθύνει το Φόρρεϊν Όφφις, είτε ο Χέντερσον, είτε το κόμμα των Τόρυ βρίσκεται στην εξουσία, είτε οι “εργατικοί”, η θέση της Αγγλίας, του αγγλικού ιμπεριαλισμού απέναντι στην Κύπρο είναι η ίδια.

Η Κυπριακή αντιπροσωπεία έπαιξε όλα τα ατού της στην “εργατική” κυβέρνηση και στον “εργατισμό” της. Την επαύριον των αγγλικών βουλευτικών εκλογών του Μαΐου, όλοι οι βαγαπόντες εκμεταλλευτές “ενωτικοί” ετοίμασαν τις βαλίτσες τους για την εκστρατεία στο Λονδίνο και τη μεταφορά της Ενώσεως στην Κύπρο. Επί τέλους! Τώρα πια η Ένωσις ήταν γεγονός! Κοτζάμ Μακντόναλντ γίνεται πρωθυπουργός!

Η απάντηση εδώθη ήδη επίσημη, πλήρως και εντελώς σοσιαλιστική. Ο σοσιαλιστής πράχτροας του αγγλικού σοσιαλισμού εν Ελλάδι κ. Ν. Γιαννιός πολύ προηγουμένως ακόμα έδωσε τη συμβουλή του στους Κυπρίους ενωτικούς μα αυτοί εννοούσαν να μην τον ακούσουν. Σ’ ένα άρθρο του, τον Ιούλιο, έγραφε και συνεβούλεβε να αφεθούν ήσυχοι οι Άγγλοι Εργατικοί να λύσουν τα μεγάλα προβλήματα της χώρας των για να στερεωθούν πρώτα στην εξουσία και κατόπιν θα μπορούσαν να λύσουν εύκολα και το ελάχιστο Κυπριακό. Και παρακάτω συνεβούλευε ακόμα σαφέστερα ότι το Λέϊμπορ Πάρτυ κάνοντας σήμερα ρεαλιστική πολιτική είνε υποχρεωμένο να συνδυάση τις σοσιαλιστικές του αρχές με τα εθνικά συμφέροντα της Αγγλίας και για τούτο οι Άγγλοι ουδέποτε θα μπορούσαν να μεταρρυθμίσουν το καθεστώς της Κύπρου έξω από το πλαίσιο της βρεττανικής κυριαρχίας.

Οι Κύπριοι όμως ενωτικοί δεν άκουσαν τον Έλληνα σοσιαλιστή που ήξερε καλά τις διαθέσεις του αρχηγού του, μα εννοούσαν να μη “αφήσουν ήσυχους τους Άγγλους εργατικούς.” Την απάντηση όμως την πήραν ρητή και κατηγορηματική.

***

Ποιοί φωνάζουν σήμερα στην Κύπρο για την Ένωση;  Φωνάζουν όλοι οι εκμεταλλευτές, εμποροτοκογλύφοι,  πλούσιοι χωριάτες, δεσποτάδες και τα τσιράκια τους οι ψευτοδημοσιογράφοι. Και φωνάζουν γιατί έχουν οικονομικά συμφέροντα από την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και γιατί με τις φωνές και το θόρυβο περί την Ένωση κατορθώνουν να αποσπούν την προσοχή των ληστευόμενων απ’ αυτούς χωρικών σε άλλα ζητήματα, γιατί στον “αγώνα” για την Ένωση κάνουν ενιαίο μέτωπο με τους φτωχούς και μεσαίους χωριάτες, κατορθώνουν να πνίγουν τις ταξικές αντιθέσεις και την ταξική πάλη των εκμεταλλευμένων εναντίον τους.

Ο Χαρίλαος και ο Κανελλόπουλος, ο Χατζηκυριάκος και ο εφοπλιστής Κυριακίδης, η Εθνοτράπεζα και η Τράπεζα Αθηνών έχουν οικονομικά συμφέροντα στην Κύπρο, βρήκαν σ’ αυτή έδαφος εκμετάλλευσης με την ίδρυση οινοβιομηχανικών εργοστασίων, χημικών λιπασμάτων κλπ. Το ελληνικό κεφάλαιο ενωμένο με το Κυπριακό κεφάλαιο εκμεταλλεύονται από κοινού τον Κύπριο αγρότη και εργάτη. Να πού βρίσκεται η μία από τις δύο αιτίες που κάνουν τους Λανίτηδες και τους άλλους ενωτικούς τσαρλατάνους να φωνάζουν.

Η φτωχή όμως εργαζόμενη αγροτιά και οι εργάτες της Κύπρου δεν έχουν κανένα λόγο να ζητάνε την ένωση με την Ελλάδα. Δεν πρόκειται να πετύχουν τίποτε άλλο από την αντικατάσταση της αγγλικής ιμπεριαλιστικής εκμετάλλευσής τους από μια άλλη, την ελληνική. Οι Κύπριοι φτωχοί αγρότες και εργάτες πρέπει να αγωνιστούν για την πλήρη ανεξαρτησία τους από τον αγγλικό ιμπεριαλισμό και όχι για την υποταγή τους στον ελληνικό ιμπεριαλισμό. Πρέπει να αγωνισθούν σύγχρονα και παράλληλα κατά των ντόπιων, Κυπρίων, εκμεταλλευτών τους, κατά των ενωτικών που τους καταπιέζουν και τους ληστεύουν και που αγωνίζονται για την παράδοσή των, υποχειρίων, στον ελληνικό ιμπεριαλισμό.

Αγώνας ενάντια στον αγγλικό ιμπεριαλισμό, ενάντια στους ντόπιους εκμεταλλευτές, ενάντια στην “Ένωση” που είνε νέος ιμπεριαλιστικός ζυγός, αγώνας για πλήρη ανεξαρτησία, να ποια πρέπει να είνε η πολιτική γραμμή που θα ακολουθούν η φτωχή αγροτιά και οι εργάτες της Κύπρου.

Αν θέλουν να πετύχουν οι Κύπριοι εργαζόμενοι στον αγώνα τους πρέπει να οργανώσουν παντού, σε κάθε χωριό και σε κάθε πόλη επιτροπές αγώνος που θα αναλάβουν την κινητοποίηση και τη συνδυασμένη με όλες τις άλλες επιτροπές δράση, κάτω από την καθοδήγηση του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κύπρου, για τη μη πληρωμή των φόρων, για την χορήγηση οικονομικών ενισχύσεων άνευ επιστροφής των στους φτωχούς εργαζόμενους χωρικούς, κατά του νέου τρομοκρατικού νόμου, για ακύρωση όλων των χρεών της φτωχής αγροτιάς προς τους ντόπιους εκμεταλλευτές εμποροτοκογλύφους, για το 8ωρο, για κοινωνικές ασφάλειες των εργατών, για μεροκάματα ανάλογα με τον τιμάριθμο της ζωής, για την πλήρη πολιτική ανεξαρτησία από τον αγγλικό ιμπεριαλισμό.
Πηγή: leninreloaded

“Σταμάτα αυτά είναι ανοησίες”

Λίγα λόγια για το ιστορικό της ταινίας The Turin Horse του Béla Tarr:

«Στις 3 Γενάρη του 1889, ο Φρίντριχ Νίτσε βγαίνει από την πόρτα του σπιτιού που μένει, στο Τορίνο, στην οδό Κάρλο Αλμπέρτι 6. Όχι μακριά απ’ αυτόν, ο οδηγός ενός δίτροχου κάρου μοιάζει να έχει πρόβλημα με το πεισματάρικο άλογό του. Όσο κι αν το τσιγκλά, εκείνο αρνείται να κουνηθεί. Ο οδηγός χάνει τότε την υπομονή του και αρχίζει να το μαστιγώνει. Ο Νίτσε μπαίνει στη μέση, με φούρια, να δώσει τέλος σε αυτήν τη βίαιη σκηνή. Αγκαλιάζει το λαιμό του αλόγου κλαίγοντας. Ο σπιτονοικοκύρης του, τον οδηγεί στο εσωτερικό του σπιτιού και τον βάζει να ξαπλώσει. Ο Νίτσε, ακίνητος και σιωπηλός για δύο μέρες, θα μουρμουρίσει τα τελευταία του λόγια και θα συνεχίσει να ζει για 10 ακόμα χρόνια, βουβός και παράφρων, με τη φροντίδα της μητέρας του και των αδελφών του… Δε γνωρίζουμε τι απέγινε το άλογο»…

turin horse

Λίγα λόγια για την Ουγγρική κινηματογραφική παράδοση:

Από τη γένεση του κινηματογράφου οι Ούγγροι έδωσαν έμφαση στη λογοτεχνική και διανοητική πλευρά του σινεμά, ενώ παράλληλα αναπτύχθηκε ισχυρή παράδοση και στη θεωρία του κινηματογράφου, με τους φιλόσοφους Γένε Τέρεκ και Σέσιλ Μπογκνάρ που έθεσαν τα θεμέλια ώστε αργότερα να αναλάβει τα ηνία ο σημαντικός θεωρητικός Μπέλα Μπαλάζ. Η Ουγγαρία ακόμη είχε την πρώτη, εθνικοποιημένη κινηματογραφική βιομηχανία, στην παγκόσμια ιστορία. Η σοσιαλιστική επανάσταση του Μπέλα Κουν που το Μάρτη του 1919 κήρυξε την Ουγγαρία «Κόκκινη Δημοκρατία», εθνικοποίησε τον Απρίλη τη βιομηχανία του κινηματογράφου, τέσσερις μήνες πριν ο Λένιν προβεί στην εθνικοποίηση της σοβιετικής κινηματογραφικής βιομηχανίας. Η πρώτη αυτή εθνικοποίηση διήρκεσε πολύ λίγο, ωστόσο πρόλαβαν να παραχθούν 31 ταινίες. Αυτά μέχρι τον Αύγουστο του ίδιου έτους οπότε επικράτησε η αντεπανάσταση του ναύαρχου Μίκλος Χόρτι, ο οποίος ιδιωτικοποίησε εκ νέου το 1920 την κινηματογραφική βιομηχανία που έκτοτε πορεύθηκε – κατά κύριο λόγο – στην πεπατημένη των αμερικανικών προτύπων ψυχαγωγίας της εποχής. Η έναρξη του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου βρίσκει την Ουγγαρία σύμμαχο των ναζί. Στην παραγωγή λοιπόν της κινηματογραφικής βιομηχανίας προστίθενται και οι ταινίες καθαρόαιμης ναζιστικής προπαγάνδας. Με τη λήξη του πολέμου το 1945, ιδρύεται στη Βουδαπέστη η φημισμένη Ακαδημία Δραματικής και Κινηματογραφικής Τέχνης, ενώ η κινηματογραφική βιομηχανία εθνικοποιείται το 1948 για ακόμη μια φορά, από τη σοσιαλιστική μεταπολεμική κυβέρνηση. Με την ανατροπή του σοσιαλισμού το 1989, η περίφημη ουγγρική εθνική κινηματογραφία συνιστά πλέον και αυτή είδος προς εξαφάνιση…”

Και τα δύο παραρτήματα θα τα βρείτε εδώ σε άρθρο του Ριζοσπάστη.

 

Η εκπληκτική σκηνή της ταινίας του Ούγγρου σκηνοθέτη Bela Tarr θεματοποιείται επειδή μόνο σε αυτό το σημείο της 146λεπτης ταινίας συγκροτείται λόγος ή με άλλα λόγια ομιλία. Ακόμα όμως και αυτού του τύπου η ομιλία, δηλαδή του μονολόγου, έγκειται στην σχέση που έχει η ομιλία με την σιωπή και την εργασία και όχι ενός μονοσήμαντου λογύδριου.

Ο μονόλογος και όχι ο διάλογος, που συντελείται στην δεύτερη μέρα της διήγησης, είναι το αποκορύφωμα της διαύγειας ενός αλκοολικού που βλέπει αυτό που ο άλλος το βιώνει χωρίς να το βάζει σε λόγια. Με άλλα λόγια ο μονόλογος είναι η ζωή του χωρικού με την κόρη του. Με το τέλος του μονολόγου ο χωρικός λέει “Σταμάτα αυτά είναι ανοησίες”. Χωρίς καμιά κίνηση επιχειρηματολογίας η αλήθεια καταφέρνει να αποσαφηνίζει ήχους, κραυγές και θανάτους.

Ο Béla Tarr διηγιέται την ιστορία του χωρικού με την κόρη του σκίζοντας έτσι τον μανδύα που η αστική διανόηση χτίζει μπροστά σε αυτό που δεν την απειλεί. Όλοι μας γνωρίζαμε το συμβάν που έτυχε στον Νίτσε και άρχισε την κατρακύλα της άνοιας αλλά κανείς δεν γνώριζε την κατρακύλα του χωρικού και της κόρης του που σε αυτούς καθρεφτίζεται η ανθρωπότητα.

1280_turin-horse-thumb-1200xauto-2031

Μερικά χαρακτηριστικά γενικού τύπου για την ταινία:

  • Το δεξί χέρι του χωρικού δεν κινείται.
  • Το καθημερινό ντύσιμο / νερό / φαγητό και εργασίες.
  • Άνεμος: ενοχλητικός, ουσιαστικός, πολιτικός. Η γη του Béla Tarr.
  • Η εικόνα μεταξύ νεκρού και ζωντανού.

Οι 6 μέρες λοιπόν που συγκλονίζουν όχι το συναίσθημα αλλά την συλλογική ύπαρξη:

1 μέρα: Η εισαγωγική μουσική σβήνει εκεί που αρχίζουν οι ήχοι της άμαξας. Το ξύλο ακούγεται όσο και ο πιεστικός άνεμος. Ο άνεμος εναλλάσσεται με τη μουσική με εκπληκτικό τρόπο ως το ένα να συγχωρεί το άλλο και έτσι να κρατάνε μαζί ένα εργασιακό ρυθμό. Και να και η ομιλία σαν η πιο κρυφή σανίδα σωτηρίας που καταλήγει να είναι η ανεκδιήγητη μοίρα.

2 μέρα: Μια επαναστατική πολιτική πράξη από το άλογο μέχρι τον άνθρωπο. Η επανάσταση του αλόγου αρχίζει ως μια προετοιμασία θανάτου… ο άνθρωπος απλά χάνει ακόμα μια μάχη να πολιτεύεται. Από τη δεύτερη μέρα μέχρι και το τέλος δεν είναι τίποτα άλλο από τον ορίζοντα της επανάστασης του αλόγου. Το μόνο ουσιαστικό σπάσιμο σε ολόκληρη την τραγωδία είναι η απελπισία του απόλυτου μονολόγου, η γλώσσα που δεν μπορεί να είναι τίποτα άλλο παρά πράξη.

3 μέρα: Εκεί που φαίνεται ότι το “ίδιο” κυματίζει θριαμβευτικά τη σημαία του “ιδίου” το “ίδιο” αμέσως σπάει. Σαν και η μουσική όμως να παραμένει εκεί μονότονη πιεστική σχεδόν να παραληρεί.

the-turin-horse

4 μέρα: Η πάλη ανθρώπου με την φύση. Η φύση καθορίζει τελικά; Εδώ ο άνθρωπος καταραμένος από όλους τους θεούς. Καταραμένος από τον ίδιο τον ουρανό. Δεν είναι το οικολογικό του ενδιαφέρον που θεματοποιείται αλλά οι πολιτικές του προεκτάσεις όπου η αλλοτρίωση γίνεται η μοίρα του ανθρώπου.

5 μέρα: Μαζί με το άλογο πέφτει το σκοτάδι. Την καταστροφή την ακούς δεν την βλέπεις. Αιώνια καταδίκη ως η αιώνια επιστροφή. Η αιώνια πάλη με την ύλη.

6 μέρα: “ΠΡΈΠΕΙ ΝΑ ΦΆΜΕ”. Εδώ έχουν παραλύσει τα πάντα, ακόμα και ο άνεμος έχει σωπάσει, ακόμα και η σιωπή (που φώναζε καθ όλη την διάρκεια με το μανδύα του ανέμου) έχει σωπάσει. Δεν υπάρχει ούτε πολιτικό ούτε ποιητικό αίτιο τώρα. Ακόμα και το σκοτάδι έχει σπάσει. Δεν μένει ούτε ο θάνατος. Δεν ξέρω που βρισκόμαστε. Για να το θέσουμε όπως το είπε ο ποιητής: “Όσο κρατάει η ζωή κρατάει κι ο θάνατος”

 

Λύση του Κυπριακού και ενδοϊμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί

Ευτυχώς που υπάρχει και ο Ριζοσπάστης. Το πιο κάτω άρθρο είναι αποκαλυπτικό όσον αφορά τις διαδικασίες λύσης του Κυπριακού με τις σχέσεις των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών. Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι οι διαδικασίες λύσης του κυπριακού προβλήματος διαμορφώνονται μέσα στο ιμπεριαλιστικό μεσανατολικό μέτωπο. Είναι ξεκάθαρο ότι η λύση μέσα σε αυτό το ιμπεριαλιστικό πλαίσιο δεν είναι λύση ούτε για τον λαό της Κύπρου αλλά ούτε και για κανένα γειτονικό λαό. Είναι πάντως άξιο απορίας πώς είναι δυνατόν να έχεις μια ειλικρινής δεξιά με επικεφαλής τον ΔΗΣΥ, που εξυπηρετεί χωρίς υπεκφυγές τα συμφέροντα του κεφαλαίου, αλλά να καταφέρνει εν τέλει να λύσει το κυπριακό πρόβλημα και να είναι προς το συμφέρον του λαού;

Η δεξιά στην Κύπρο δεν λύνει το κυπριακό αλλά απλά τελειώνει με αυτό.

Νέα συνάντηση Αναστασιάδη – Ακιντζί χτες

Σήμερα φτάνει στην Κύπρο ο Ισραηλινός πρωθυπουργός

Για συνομιλίες που έγιναν «μέσα στο ίδιο καλό κλίμα», μίλησε ο Κύπριος Πρόεδρος, Νίκος Αναστασιάδης, στη σύντομη δήλωση που έκανε μετά τη χτεσινή συνάντησή του με τον ηγέτη του ψευδοκράτους Μουσταφά Ακιντζί.

Από τη μεριά του, ο Ακιντζί επανέλαβε ότι «αν συνεχίσουμε με την ίδια αποφασιστικότητα και βούληση, εξακολουθώ να διατηρώ την πεποίθηση για πιθανή λύση μέσα σε μήνες, όχι χρόνια».

Σύμφωνα με τον ειδικό σύμβουλο του ΓΓ του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Εσπαν Μπαρθ Αϊντε, η χτεσινή συνάντηση ασχολήθηκε με το εδαφικό και το περιουσιακό, ενώ οι δύο άνδρες θα συναντηθούν πάλι την 1η Σεπτέμβρη. Ο Αϊντε υποστήριξε ότι Αναστασιάδης και Ακιντζί «συνέχισαν να σημειώνουν πρόοδο προς το κοινό τους όραμα για μια ενωμένη, ομόσπονδη Κύπρο», ενώ είπε πως όσον αφορά το περιουσιακό εξετάζεται σχέδιο που θα προβλέπει διάφορες επιλογές. Αυτές, συνέχισε, «περιλαμβάνουν αποζημίωση, ανταλλαγή και αποκατάσταση. Η άσκηση οποιασδήποτε επιλογής θα πρέπει να υπόκειται σε συμφωνημένα κριτήρια. Θα υπάρξει ένας κατάλογος με τις κατηγορίες των επηρεαζόμενων περιουσιών. Θα συσταθεί ανεξάρτητη επιτροπή για επίλυση των απαιτήσεων που αφορούν περιουσίες με βάση κριτήρια που θα έχουν συμφωνηθεί από κοινού. Η Επιτροπή θα αποτελείται από ίσο αριθμό Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων».

Στο μεταξύ, σήμερα φτάνει στη Λευκωσία ο Ισραηλινός πρωθυπουργός, Μπέντζαμιν Νετανιάχου, «ανταποδίδοντας» την πρόσφατη επίσκεψη Αναστασιάδη στο Τελ Αβίβ. Στις διμερείς επαφές θα συζητηθεί το θέμα της μεταφοράς και της συνεκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων, όπως και ζητήματα «ασφάλειας» για τα οποία – έγραφαν χτες κυπριακά ΜΜΕ – «η Κυπριακή Δημοκρατία προσφέρει διευκολύνσεις στους Ισραηλινούς». Επιπλέον, το ταξίδι Νετανιάχου συνδέεται και με την «πρωτοβουλία» που προωθεί ο Αναστασιάδης για την «επανέναρξη» των συνομιλιών Παλαιστινίων – Ισραηλινών με άμεση εμπλοκή της ΕΕ, αναδεικνύοντας ότι ο «ρόλος» της Κύπρου αποτελεί σημείο αναφοράς για όλο και περισσότερους ενδοϊμπεριαλιστικούς ανταγωνισμούς…

Πηγή: Ριζοσπάστης

«Αλλαγή φρουράς» για το κεφάλαιο

40 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΧΟΥΝΤΑΣ
χουντα

Ο Κ. Καραμανλής με τον Φ. Γκιζίκη

Τη νύχτα της 23ης προς 24/7/1974 ήρθε στην Ελλάδα από το Παρίσι ο Κ. Καραμανλής και σχημάτισε κυβέρνηση της λεγόμενης Εθνικής Ενότητας, από πολιτικούς της προδικτατορικής ΕΡΕ και του «κεντρώου» χώρου. Αρχισε η φάση της λεγόμενης μεταπολίτευσης.

Η ΚΕ του ΚΚΕ χαρακτήρισε ως εξής την αλλαγή:

«…Μπροστά σ’ αυτή την κατάσταση, η χουντική ηγεσία, με οδηγίες της Ουάσιγκτον και άλλων ηγετικών ΝΑΤΟικών κύκλων, ανέθεσε τη διακυβέρνηση της χώρας σε συντηρητικούς αστούς πολιτικούς, με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο Καραμανλή».

Στις 24 Ιούλη 1974, η ανακοίνωση του Πολιτικού Γραφείου τόνιζε ότι «ο ελληνικός λαός δε βασανίστηκε, πάλεψε και μάτωσε επί 7,5 χρόνια για να συντελεστεί μία μεταμφίεση του ζυγού του».

Λίγους μήνες αργότερα (Γενάρης 1975) η 2η Ολομέλεια της ΚΕ υπογράμμιζε:

«…το γεγονός ότι η αντικατάσταση της δικτατορίας έγινε από τα πάνω, με συμβιβασμό ανάμεσα στη χούντα, τους ιμπεριαλιστές και τις συντηρητικές πολιτικές δυνάμεις, καθόρισε τον περιορισμένο χαρακτήρα της μεταβολής της 23 του Ιούλη. Στην εξουσία ήρθαν οι συντηρητικές δυνάμεις. Πρόκειται για αναγκαστική αλλαγή μορφής εξουσίας των μονοπωλίων, εγχώριων και ξένων…».

Η ντε φάκτο νομιμοποίηση του ΚΚΕ
χουντα 2

Η δίκη των πραξικοπηματιών

Το πιο σημαντικό γεγονός σ’αυτή τη φάση ήταν η νομιμοποίηση του ΚΚΕ. Βασικός λόγος που την επέβαλε ήταν η ντε φάκτο παρέμβαση του ΚΚΕ αμέσως μετά από την κατάρρευση της δικτατορίας, με την άφιξη του ΠΓ στην Ελλάδα και με το άνοιγμα των κεντρικών γραφείων του στην Αθήνα. Τις ίδιες ημέρες εκδόθηκε η εφημερίδα «ΝΕΑ ΕΛΛΑΔΑ», πριν την επίσημη νομιμοποίηση του ΚΚΕ.Στις 24/9/1974 η ΚΕ απηύθυνε χαιρετιστήριο για τη νομιμοποίηση του ΚΚΕ «προς την εργατική τάξη, την αγροτιά, τους διανοούμενους, όλο το Λαό». Στις 25/9/1974 κυκλοφόρησε ο «Ριζοσπάστης».

Μετά από 27 χρόνια συνεχόμενης παρανομίας, το ΚΚΕ σημείωσε μια σημαντική κατάκτηση. Παρά τις διώξεις και σε πείσμα όσων είχαν σπεύσει κατά καιρούς να αναγγείλουν την εξαφάνισή του, το ΚΚΕ κατάκτησε τη νόμιμη δράση του. Αρχιζε μια νέα περίοδος στην πολυκύμαντη Ιστορία του.

Σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, το ΚΚΕ και η ΚΝΕ αναπτύχθηκαν οργανωτικά και απέκτησαν σημαντική επιρροή στο εργατικό κίνημα και σε άλλα μαζικά κινήματα, αν και η οργανωμένη τους δύναμη μέχρι το 1974 ήταν μικρή.

Σειρά διεθνών και εσωτερικών πολιτικών γεγονότων (ο γαλλικός Μάης 1968, η νίκη του βιετναμέζικου λαού κατά των ΗΠΑ, η ανατροπή της κυβέρνησης Αλιέντε στη Χιλή, ο ξεσηκωμός στο Πολυτεχνείο), μαζί με την ηρωική διαδρομή και πάλη του ΚΚΕ, καθώς και οι θυσίες του στον αγώνα κατά της δικτατορίας είχαν συντελέσει στη μαζική ένταξη νέων στην ΚΝΕ.

Τι προηγήθηκε
χουντα 3

Η ΚΕ του ΚΚΕ απηύθυνε χαιρετιστήριο για τη νομιμοποίηση του Κόμματος «προς την εργατική τάξη, την αγροτιά, τους διανοούμενους, όλο το Λαό» έπειτα από 27 χρόνια συνεχούς παράνομης δράσης, το οποίο δημοσιεύτικε στον πρώτο νόμιμο Ριζοσπάστη στις 25 Σεπτέμβρη 1974

Ενάμιση χρόνο πριν το τέλος της στρατιωτικής δικτατορίας, το λαϊκό κίνημα άρχισε να σημειώνει αισθητή άνοδο και κορυφώθηκε με τον ξεσηκωμό στο Πολυτεχνείο το Νοέμβρη του 1973. Την τριήμερη κατάληψη του Πολυτεχνείου (14-15-16 Νοέμβρη) κατέστειλαν τελικά στρατιωτικές δυνάμεις με την εισβολή τανκ και στρατού στο ίδρυμα τη νύχτα της 17ης Νοέμβρη. Η επέμβαση του Στρατού και της Αστυνομίας στο Πολυτεχνείο και στις γύρω περιοχές οδήγησε σε έναν αιματηρό απολογισμό με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες.Επίσης είχε εκδηλωθεί το αντιχουντικό κίνημα στο Πολεμικό Ναυτικό (Μάης 1973), που μπορούσε να προκαλέσει ή και που έδειχνε ότι θα υπάρξουν αλυσιδωτές εστίες αντίδρασης στο Στρατό, στο βασικό και πιο δυναμικό στήριγμα της χούντας.

Οι παραπάνω εξελίξεις συντελούνταν στο έδαφος της νέας οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού που ξέσπασε το 1973 και βεβαίως εκδηλώθηκε και στην Ελλάδα. Οι προϋποθέσεις αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου είχαν χειροτερέψει σημαντικά. Χαρακτηριστική ήταν η μείωση των επενδύσεων, με προεξάρχουσα τη μεγάλη πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας. Πτώση υπήρχε και στους ρυθμούς αύξησης των επενδύσεων στην αγροτική οικονομία, ενώ η άνοδός τους στη βιομηχανία και στις μεταφορές, αν και παρουσίαζε μια σχετική σταθερότητα, είχε εξασθενήσει. Το φαινόμενο αφορούσε τόσο τις ιδιωτικές όσο και τις επενδύσεις του κρατικού καπιταλιστικού τομέα.

Για να εκτονώσει το βαρύ κλίμα, η χουντική κυβέρνηση προχώρησε στη λεγόμενη φιλελευθεροποίηση του καθεστώτος, με το γνωστό «πείραμα Μαρκεζίνη».Η δικτατορία, «έχρισε» πρωθυπουργό το Σπύρο Μαρκεζίνη, παλιό αστό πολιτικό, μαζί με άλλα πολιτικά στελέχη αστικών κομμάτων ως μέλη μίας κυβέρνησης που θα έκανε εκλογές προσδίδοντας «αστικοδημοκρατική χροιά» στη χούντα. Η μεγάλη πλειοψηφία του αστικού πολιτικού κόσμου τάχθηκε υπέρ του «πειράματος Μαρκεζίνη»! Το αυτοαποκαλούμενο «ΚΚΕ εσωτερικού», μακρινός πρόγονος του ΣΥΡΙΖΑ συμφώνησε με την προσπάθεια της χούντας των συνταγματαρχών να προσδώσει χαρακτηριστικά αστικού εκδημοκρατισμού στο καθεστώς των φυλακών και της εξορίας, των βασανιστηρίων στους αγωνιστές που πάλευαν ενάντια στη δικτατορία και της απαγόρευσης με βαριές ποινές κάθε συνδικαλιστικής και μαζικής λαϊκής δράσης, αλλά και πολιτικής δράσης και ετοιμαζόταν να συμμετάσχει στις εκλογές.

χουντα 4

Πλήθος κόσμου στη συγκέντρωση του ΚΚΕ στη Θεσσαλονίκη πριν τις εκλογές του 1977 (φωτο αρχείου)

Το μεγαλύτερο τμήμα του κινήματος όμως, που είχε ήδη αναπτυχθεί στα Πανεπιστήμια, καθώς και πρωτοποριακές δυνάμεις του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος εναντιώθηκαν, ως ελιγμό της δικτατορίας να αλλάξει τη μορφή της, διατηρώντας την ουσία, και να αποκτήσει πλατύ λαϊκό έρεισμα.Το ΚΚΕ αντιτάχθηκε. Στις 9 Οκτώβρη 1973 σε ανακοίνωσή του το ΠΓ της ΚΕ τόνιζε: «Ο σχηματισμός της κυβέρνησης Μαρκεζίνη αποτελεί συνέχιση του ελιγμού της χούντας για μεταμφίεσή της στη λεγόμενη Προεδρική Δημοκρατία. Αποβλέπει στο να παραπλανήσει τον ελληνικό λαό, τη διεθνή κοινή γνώμη και ταυτόχρονα να επηρεάσει και να παρασύρει λαϊκές μάζες για να διασπάσει τις αντιδικτατορικές και αντιχουντικές δυνάμεις… για να παρατείνει έτσι τη δικτατορική εξουσία της».

Μετά τον ξεσηκωμό του Πολυτεχνείου η κυβέρνηση Μαρκεζίνη παραιτήθηκε, ενώ στις 25/11/1973 η χούντα του Παπαδόπουλου ανατράπηκε από το στρατιωτικό πραξικόπημα του ταξίαρχου Ιωαννίδη.

Τη χαριστική βολή στη δικτατορία έδωσε το πραξικόπημα για την ανατροπή της κυβέρνησης Μακαρίου (15/7/1974), που υποκίνησε η ελληνική κυβέρνηση σε συνεργασία με Ελληνοκύπριους πολιτικούς και στρατιωτικούς της ΕΟΚΑ Β’. Αμέσως ακολούθησε η εισβολή σε δύο φάσεις των τουρκικών στρατευμάτων στην Κύπρο (20-22 Ιούλη και 14-16 Αυγούστου). Η κυβέρνηση της δικτατορίας δεν μπορούσε πια να σταθεί.

Η ελληνική αστική τάξη και οι πολιτικοί της εκπρόσωποι ανησύχησαν μήπως δυσκολέψει ο έλεγχος της κατάστασης. Τότε ακριβώς η δικτατορία παρέδωσε τη διακυβέρνηση.

Το αστικό πολιτικό σύστημα

Η στρατιωτική δικτατορία των χρόνων 1967-1974, ανεξάρτητα από τις προθέσεις των πρωταγωνιστών της, οδήγησε στην επιτάχυνση του εκσυγχρονισμού του αστικού πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα. Η προσαρμογή του στα νέα δεδομένα αποτέλεσε βασική προϋπόθεση για τη θωράκιση και τη μακροημέρευσή του. Σε αυτήν την ανάγκη ανταποκρίθηκε ομόγνωμα ο αστικός πολιτικός κόσμος, πρώτοι απ’ όλους ο Κ. Καραμανλής και το κόμμα που ίδρυσε το 1974, η Νέα Δημοκρατία (ΝΔ).

Το αστικό πολιτικό σύστημα, όπως ήταν διαμορφωμένο μέχρι το 1967, εξάντλησε τα όριά του για τους εξής λόγους:

1. Εξαιτίας των αντιθέσεων ανάμεσα στα αστικά κόμματα και στο παλάτι που διατηρούσε σημαντικές εξουσίες.

2. Λόγω της μεταπολεμικής αστικής πολιτικής ανασυγκρότησης, που είχε στηριχτεί στη διαμόρφωση εκείνων των μέσων και μηχανισμών καταστολής που δεν ανταποκρίνονταν πια στις ανάγκες ενσωμάτωσης ευρύτατων λαϊκών δυνάμεων.

3. Εξαιτίας των αντιθέσεων της άρχουσας τάξης με συμφέροντα των ΝΑΤΟικών συμμάχων της στη Μεσόγειο, πρωταρχικά οι εξελίξεις από την τουρκική εισβολή («Αττίλας 1» και «Αττίλας 2») και την κατοχή του 37% της Κύπρου, όπου ο ρόλος των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ ήταν προκλητικά εμφανής.

Στα προηγούμενα πρέπει ασφαλώς να συνυπολογιστούν η ριζοσπαστικοποίηση πλατιών λαϊκών μαζών, που είχε επέλθει κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και η εκδηλωμένη γενική λαϊκή απαίτηση να μην επαναληφθούν οι «ανώμαλες» καταστάσεις του παρελθόντος. Μαζί τους, η αισθητή υποχώρηση του αντικομμουνισμού, που μετά το 1974 υποχρεώθηκαν την πιο ωμή έκφρασή του να εγκαταλείψουν και οι αστοί πολιτικοί που πρωτοστατούσαν στον αντικομμουνισμό πριν από τη δικτατορία.

Παράλληλα, τη σκέψη και τις αποφάσεις της ηγεσίας της ΝΔ και γενικά του αστικού πολιτικού κόσμου επηρέαζαν αισθητά στη νέα τακτική τους η σύνδεση της Ελλάδας με την ΕΟΚ (ΕΕ), που είχε «παγώσει» στα χρόνια της δικτατορίας, σε συνδυασμό με την επιδιωκόμενη ένταξη σε αυτή.

Η ίδρυση της ΝΔ

Η ίδρυση της ΝΔ ήταν προϊόν των ιστορικών συνθηκών που διαμορφώθηκαν αμέσως μετά την κατάρρευση της δικτατορίας. Στην ιδρυτική διακήρυξη της ΝΔ, ανάμεσα σε άλλα, αποτυπώνονται οι εξής κατευθυντήριες αρχές:

«…”Νέα Δημοκρατία” είναι η πολιτική παράταξη που ταυτίζει το Εθνος με τον Λαόν, την πατρίδα με τους Ανθρώπους της, την Πολιτεία με τους Πολίτες της, την Εθνική Ανεξαρτησία με την Λαϊκή Κυριαρχία, την Πρόοδο με το Κοινό Αγαθό, την Πολιτική Ελευθερία με την Εννομη Τάξη και την Κοινωνική Δικαιοσύνη.

(…) “Νέα Δημοκρατία” είναι η πολιτική παράταξη που αγνοεί τις διενέξεις και τους διχασμούς του παρελθόντος – που τόσα δεινά επεσώρευαν στον τόπο μας – και προσανατολίζεται στα ευρύτερα δυνατά σχήματα εθνικής ενότητος.

(…) Οτι η ελευθέρα οικονομία στην οποία πιστεύει η “Νέα Δημοκρατία” δεν ημπορεί να αποκλείση την διεύρυνση του οικονομικού τομέως τον οποίο ελέγχει το κράτος.

(…) Οτι δεν θα φεισθή κόπων και θυσιών για να καταστήση την Ελλάδα ισχυρή και απρόσβλητη (…) θα επιδιώξη την προσαρμογή του πολιτεύματος προς τις συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητος (…) η Ελλάς όχι μόνο δικαιούται, αλλά και ημπορεί να εξασφαλίση την εξέχουσα θέση και την ευτυχία του λαού της μέσα στην Ευρώπη όπου ανήκει… να συμβάλη πολιτικά, ηθικά και πολιτιστικά στην πραγματοποίηση της ιδέας μιας ενωμένης Ευρώπης.

Βασικά, όμως, προϋπόθεση για όλα αυτά είναι η θεμελίωση στον τόπο μας της αληθινής και συγχρόνου δημοκρατίας».

Αυτό το τελευταίο, καθώς και το άλλο σημείο της διακήρυξης «…θα επιδιώξει την προσαρμογή του πολιτεύματος προς τις συνθήκες της ελληνικής πραγματικότητας» τα έλεγαν όλα σχετικά με τη μορφή που είχε αποφασιστεί να πάρει το πολιτικό σύστημα. Η «αληθινή και σύγχρονος δημοκρατία», στην οποία προσέβλεπε η ΝΔ, ήταν μία κλασική αστική δημοκρατία.

Η ιδεολογία της ΝΔ ορίστηκε ως «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός».

Αυτή τη γραμμή υλοποίησε η κυβέρνηση του Κ. Καραμανλή, προχωρώντας σε κρατικοποιήσεις επιχειρήσεων του ιδιωτικού καπιταλιστικού τομέα, όπως της «Ολυμπιακής Αεροπορίας».

Σχετικά με τη διεθνή θέση της Ελλάδας, αυτή προσδιορίστηκε επιγραμματικά από τον Καραμανλή: «Ανήκομεν εις την Δύσιν».

Η ταξική πολιτική της ΝΔ, υπογραμμισμένη στην ιδρυτική της διακήρυξη και στη φράση «…τα αληθινά συμφέροντα του έθνους, που βρίσκονται πέρα και επάνω από τις παραπλανητικές ετικέτες της Δεξιάς, του Κέντρου και της Αριστεράς», έγινε προσπάθεια να εκφραστεί με τα «ευρύτερα δυνατά σχήματα εθνικής ενότητος».

Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ υπήρξε πράγματι η πιο σημαντική στρατηγική επιλογή της αστικής τάξης. Την υλοποίησε ο Κ. Καραμανλής, που οραματιζόταν την ένταξη ακόμα από τη 10ετία του 1950 και υπέγραψε τη συμφωνία σύνδεσης με την ΕΟΚ τον Ιούλη του 1961. Ελεγε ο Κ. Καραμανλής:

«…Η Ελλάς δεν επιθυμεί την ένταξίν της αποκλειστικώς και μόνον για λόγους οικονομικούς. Την επιδιώκει προ πάντων για λόγους πολιτικούς, που αναφέρονται εις την σταθεροποίησιν της δημοκρατίας και εις το μέλλον του έθνους. Οι Ελληνες πιστεύουν εις την αποστολήν της Ευρώπης. Η εκπλήρωσις της αποστολής αυτής προϋποθέτει την επιτάχυνσιν των διαδικασιών ενοποιήσεως, που ευρίσκονται σήμερον εν εξελίξει. Στις διαδικασίες αυτές ενοποιήσεως της Ευρώπης η Ελλάς επιθυμεί και πιστεύει ότι δύναται να συμβάλη…».

Η ένταξη στην ΕΟΚ διαμόρφωνε καλύτερους όρους για την εκμετάλλευση της εργατικής τάξης και για την ισχυροποίηση του ελληνικού καπιταλισμού. Κάποιες αντιδράσεις που υπήρξαν από μικρά τμήματα του κεφαλαίου αφορούσαν σε επιφυλάξεις για τους όρους της ένταξης, καθώς και τους φόβους ορισμένων για τις δυσκολίες που θα αντιμετώπιζαν κάποιοι παραδοσιακοί κλάδοι της ελληνικής οικονομίας. Αλλά η ηγεσία της ΝΔ έβλεπε το δάσος και όχι τα δέντρα. Υπέταξε ατομικά συμφέροντα κεφαλαιοκρατών στα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της αστικής τάξης.

Το ΠΑΣΟΚ

Ο Ανδρέας Παπανδρέου, το 1974, απέρριψε πρόταση να ηγηθεί της «Ενωσης Κέντρου» και προχώρησε στην ίδρυση του ΠΑΣΟΚ. Είχαν ωριμάσει οι συνθήκες για τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου μαζικού σοσιαλδημοκρατικού κόμματος που θα λειτουργούσε ως ανάχωμα στην τάση ριζοσπαστικοποίησης που έφερνε κυρίως η δράση του ΚΚΕ.

Το ΠΑΣΟΚ προερχόταν από την αντιδικτατορική οργάνωση Πανελλήνιο Αντιδικτατορικό Κίνημα (ΠΑΚ) και διακήρυσσε ότι ακολουθούσε το λεγόμενο «τρίτο δρόμο προς το σοσιαλισμό», ότι δηλαδή απέρριπτε τόσο τον καπιταλισμό, όσο και τη σοσιαλιστική οικοδόμηση στην ΕΣΣΔ και άλλες χώρες της σοσιαλιστικής εξουσίας στην Ευρώπη, ενώ επέκρινε και την πολιτική των παλαιότερων κομμάτων της σοσιαλδημοκρατίας, υποστηρίζοντας ότι το ίδιο είναι σοσιαλιστικό και όχι σοσιαλδημοκρατικό κόμμα.

Η πολιτική του ΠΑΣΟΚ ως αντιπολίτευσης κινήθηκε στο πλαίσιο της πολιτικής διαχείρισης που εφάρμοζε η παραδοσιακή σοσιαλδημοκρατία. Στοιχείο της ήταν και η αξιοποίηση όλων των περιθωρίων που είχε για να διαχωριστεί πειστικά από την «επάρατο δεξιά».

Η συνθηματολογία του ΠΑΣΟΚ κατά «της πολιτικής τής υποτέλειας» απέναντι στις ΗΠΑ και στο ΝΑΤΟ, που σύμφωνα με τον ισχυρισμό του ακολουθούσε η «δεξιά», επί της ουσίας δεν εξέφραζε στόχο της ηγεσίας του να συγκρουστεί με συνέπεια κατά των ιμπεριαλιστικών οργανισμών. Η φράση ξεπερνούσε το περιεχόμενο.

Ηταν, πάντως, υποχρεωμένο, όχι μόνο να μην παραγνωρίζει τη δράση του ΚΚΕ και την απήχηση που είχαν οι αντιιμπεριαλιστικές θέσεις του στις δυνάμεις του ΠΑΣΟΚ, αλλά και να την παίρνει σοβαρά υπόψη, άλλοτε πραγματοποιώντας ελιγμούς και άλλοτε εκτιμώντας ότι μια σειρά συνεργασίες τού χρησιμεύουν.

Υιοθετώντας το σύνθημα «ΕΟΚ και ΝΑΤΟ το ίδιο συνδικάτο», το ΠΑΣΟΚ «οχύρωνε» την αριστερή πλευρά του και ταυτόχρονα προσέλκυε εργατικές μάζες σε βάρος της πολιτικής επιρροής του ΚΚΕ, αλλά και πλήθος μικροαστικών στρωμάτων της πόλης και του χωριού σε βάρος της ΝΔ.

Από την άλλη, η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ πραγματοποιούσε «ανοίγματα» και προς την πλουτοκρατία. Εξασφάλιζε ισχυρά οικονομικά και πολιτικά στηρίγματα (συγκρότημα Λαμπράκη, Εκκλησία, κ.ά.), παρέχοντας στο κεφάλαιο τις εγγυήσεις ακίνδυνης γι’ αυτό «εναλλακτικής λύσης». Ετσι, αστοί, εργάτες και μεσαία στρώματα συγκρότησαν την υλική δύναμη της «εθνικής στρατηγικής» του ΠΑΣΟΚ, που υποσχόταν ότι θα οδηγούσε σε μια «νέα Ελλάδα».

Τι είδους δημοκρατία;

Από το 1974 ακόμα, ο Καραμανλής υποστήριζε την ανάγκη «…ν’ αντιμετωπισθούν οι κίνδυνοι που μας απειλούν, να θεμελιωθή κατά τρόπον ασφαλή η δημοκρατία».

Το χαρακτήρα της δημοκρατίας που εγκαθίδρυσε η ΝΔ τον υπερτόνισε και με τη στάση της απέναντι στο λαϊκό κίνημα. Οι κυβερνήσεις Καραμανλή το αντιμετώπισαν με την εχθρότητα που ταίριαζε στη φιλομονοπωλιακή πολιτική τους. Υπήρξαν ακόμα και νεκροί διαδηλωτές, θύματα της αστυνομικής επίθεσης (Κουμής, Κανελλοπούλου).

Στην επτάχρονη περίοδο διακυβέρνησης από τη ΝΔ διαμορφώθηκε ένα αυταρχικό κλίμα, που ενίσχυε την αντίληψη «να φύγει η δεξιά», γεγονός που τροφοδοτούσε το ΠΑΣΟΚ, μειώνοντας ακόμα περισσότερο τις λαϊκές απαιτήσεις διεκδίκησης. Πολύ καιρό πριν από την επίσημη προεκλογική περίοδο του 1981, δε σημάδεψε τις εξελίξεις η άνοδος του λαϊκού κινήματος, αλλά η συνεχής πτώση του που συνοδευόταν από την όλο και μεγαλύτερη αδημονία ερχομού του χρόνου των εκλογών.Ετσι, το 1981 αναδείχτηκε το ΠΑΣΟΚ στην κυβέρνηση.

Το ΠΑΣΟΚ ως κυβέρνηση αθέτησε όσα θετικά μεγάλης πολιτικής σημασίας υπήρχαν στην «ιδρυτική του διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη 1974». Συνέχισε και διεύρυνε την πολιτική κρατικής παρέμβασης που ακολούθησε η ΝΔ, για να στηρίξει το ιδιωτικό κεφάλαιο. Παράλληλα, προχώρησε στη διόγκωση του τομέα των υπηρεσιών.

Την πρώτη τετραετία (1981 – 1985) το ΠΑΣΟΚ διακήρυξε το σχήμα της λεγόμενης «μεικτής οικονομίας», μιλώντας για δημόσιο, ιδιωτικό και κοινωνικό τομέα, όπου οι δημοτικές και κοινωνικές επιχειρήσεις θα διείσδυαν εκεί που το ιδιωτικό κεφάλαιο αδιαφορούσε ή αδυνατούσε να διεισδύσει.

Τη δεύτερη τετραετία (1985 – 1989) η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ έβαλε και φραστικά τη λεγόμενη ιδιωτική πρωτοβουλία σε πρώτη γραμμή, ως τον τομέα που θα κατηύθυνε την οικονομία τα επόμενα χρόνια. Ταυτόχρονα, προχώρησε και σε εισοδηματική πολιτική λιτότητας που συνοδευόταν με μέτρα προετοιμασίας για το 1992 («ενιαία εσωτερική αγορά της ΕΕ»), ενώ έκανε και στη ΓΣΕΕ εκλογικό πραξικόπημα, καθαιρώντας με δικαστική απόφαση ακόμα και στελέχη του ΠΑΣΟΚ, για να ελέγχει απόλυτα την κατάσταση.

Είχε παρέλθει ανεπιστρεπτί η πολιτική παροχών προς τους εργαζόμενους που το ΠΑΣΟΚ είχε ακολουθήσει την πρώτη τετραετία, προκειμένου να ενισχυθεί η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων (ζήτηση), στο πλαίσιο των αναγκών του ελληνικού καπιταλισμού να αυξηθεί η παραγωγή και η παραγωγικότητα λόγω και ένταξης στην ΕΟΚ.

Και φθορά των συνειδήσεων

Η εναλλαγή στην αστική εξουσία συνοδεύτηκε με τη μαζική ιδεολογική χειραγώγηση και τη φθορά συνειδήσεων, που αποτέλεσαν ένα από τα χαρακτηριστικά της σχέσης σοσιαλδημοκρατικής διαχείρισης – λαϊκών μαζών.

Στη βάση αυτή, το ρουσφέτι και η ευρύτερη δημοσιοϋπαλληλία απέκτησαν επί ΠΑΣΟΚ πρωτόγνωρες διαστάσεις στην ιστορία του ελληνικού καπιταλισμού. Ταυτόχρονα, έγιναν σημαντικές αλλαγές στο συσχετισμό μεταξύ τμημάτων του κεφαλαίου, γνωστές ως εμφανιζόμενα «νέα τζάκια». Αυτές οι αλλαγές επενδύθηκαν ιδεολογικά με τα συνθήματα «να μπει τέλος στο κράτος της δεξιάς» και «να ελληνοποιηθεί το κράτος» που – κατά το ΠΑΣΟΚ – ήταν φέουδο της «δεξιάς» και καρπός της υποτέλειας στη βάση της διαίρεσης του ελληνικού λαού «σε εθνικόφρονες και σε μιάσματα».

Το ΠΑΣΟΚ υλοποίησε κάποιους επιπλέον εκσυγχρονισμούς σε σχέση με τη ΝΔ (αναγνώριση του ΕΑΜ, κ.ά.) και ταυτόχρονα εκμεταλλεύτηκε πολιτικά τους διωγμούς που υπέστησαν χιλιάδες κομμουνιστές και άλλοι ΕΑΜίτες στις εξορίες και στις φυλακές μετά τον πόλεμο. Από την άλλη, το «πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων», που σε ένα βαθμό είχε ατονήσει επί ΝΔ (1974 – 1981), καταργήθηκε τελείως, δίχως να καταργηθεί και το γνωστό «φακέλωμα», που συνεχίστηκε και συνεχίζεται.

Ενας από τους βασικούς λόγους που το ΠΑΣΟΚ μπόρεσε να γίνει τόσο μαζικό ήταν αναμφίβολα το χαμηλό επίπεδο της επαναστατικής ταξικής πάλης.

Η άνοδος του ΠΑΣΟΚ στηρίχτηκε σε ένα ισχυρό υπόστρωμα στη συνείδηση μεγάλου αριθμού εργαζόμενων μαζών, έτοιμο και να αποδεχτεί κάποια ριζοσπαστικά συνθήματα, αλλά και έτοιμο να υπαναχωρήσει, αρκεί η πολιτική της ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ να διαφοροποιούνταν από της «δεξιάς» σε ζητήματα που αυτές οι μάζες θεωρούσαν καίριας σημασίας.

Αρκούσε η κατάργηση της τρομοκρατίας από το χωροφύλακα και του μαζικού φακελώματος, αρκούσαν κάποιες επιπλέον συνδικαλιστικές ελευθερίες, για να θεωρήσουν ότι άνοιξε η πόρτα για τη μεγάλη αλλαγή. Το «αντιδεξιό» μείγμα που συσσωρεύτηκε στις συνειδήσεις ήταν εκρηκτικό και ιδιαίτερα στέρεο, και σε εργατικές μάζες.

Επίσης, το ΠΑΣΟΚ αξιοποιούσε πλευρές της εξωτερικής πολιτικής των σοσιαλιστικών κρατών. Τα κράτη του Συμφώνου της Βαρσοβίας έδιναν πολύ μεγαλύτερη πολιτική σημασία από όση είχε στο γεγονός ότι το ΠΑΣΟΚ είχε διαφωνήσει με κάποιες αποφάσεις του ΝΑΤΟ, βάζοντας αστερίσκο κάτω από τα σχετικά κείμενα.

Το ίδιο υπερτιμήθηκαν και διεθνείς φιλειρηνικές πρωτοβουλίες του ΠΑΣΟΚ, που έτυχαν θερμής υποδοχής από τα σοσιαλιστικά κράτη. Βεβαίως, η εξωτερική πολιτική του ΠΑΣΟΚ στηριζόταν στη γραμμή «ούτε ΝΑΤΟ ούτε Βαρσοβία», παρότι το Σύμφωνο της Βαρσοβίας έκανε προτάσεις για ταυτόχρονη διάλυση και των δύο συνασπισμών, δίχως να βρίσκει ανταπόκριση από το ΝΑΤΟ.

Βάση αυτής της πολιτικής ήταν η ανάλυση που είχε κάνει το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα, του διαχωρισμού δηλαδή της «δεξιάς» από την «αριστερή» σοσιαλδημοκρατία, που είχε εντάξει και το ΠΑΣΟΚ στις συμμαχικές δυνάμεις στην πάλη για την ειρήνη, την ύφεση και τον αφοπλισμό, ενισχύοντας έτσι το σχήμα «δεξιά – αντιδεξιά».

Ορισμένα συμπεράσματα

Δώσαμε σύντομα τον ταξικό χαρακτήρα της διαδικασίας που ονομάστηκε «μεταπολίτευση» και αναμόρφωσης του πολιτικού συστήματος, τον αστικό χαρακτήρα της δημοκρατίας που εγκαθιδρύθηκε μετά την πτώση της χούντας, που οι αστοί παινεύουν ως τη μοναδικά φιλολαϊκή μορφή διακυβέρνησης. Αυτή η πραγματικότητα συνεχίστηκε και στις 10ετίες του 1990 και 2000. Η καπιταλιστική οικονομική κρίση το 2009 και η βάρβαρη αντιλαϊκή διαχείρισή της από τα δύο αστικά κόμματα, ΝΔ – ΠΑΣΟΚ για τη σωτηρία του κεφαλαίου, έφερε ανακατατάξεις στο αστικό πολιτικό σύστημα με τη μεγάλη φθορά των δύο αστικών κομμάτων, τη δημιουργία πολλών μικρότερων πολιτικών σχηματισμών, αλλά και τη συγκρότηση συμμαχικών αστικών κυβερνήσεων. Σε αυτές τις συνθήκες ο ΣΥΡΙΖΑ αναδείχτηκε σε αξιωματική αντιπολίτευση και σε δύναμη που διεκδικεί τη διαχείριση της αστικής διακυβέρνησης και του καπιταλισμού, ως άξιος αντικαταστάτης της φθαρμένης σοσιαλδημοκρατίας. Σε αυτά τα πλαίσια επίσης ενισχύθηκαν Η διαδικασία μιας νέας αναμόρφωσης του πολιτικού συστήματος είναι σε εξέλιξη.

Η εμπειρία όλων αυτών των δεκαετιών μετά την κατάρρευση της στρατιωτικής δικτατορίας, αναδεικνύει οτι η αστική δημοκρατία είναι ξεπερασμένη ιστορικά όπως είναι ξεπερασμένος ιστορικά ο κοινωνικοοικονομικός σχηματισμός που αυτή εκφράζει , ο καπιταλισμός. Πρόκειται για τυπική δημοκρατία για τους εργαζόμενους και τα φτωχά λαϊκά στρώματα, ενώ εξασφαλίζει την με κάθε τρόπο περιφρούρηση των συμφερόντων του κεφαλαίου. Η μεταχείριση που έχουν από την κυβέρνηση, τους κρατικούς μηχανισμούς και τα μέσα τους, οι απεργοί εργάτες και υπάλληλοι, το ενάμισι εκατομμύριο των ανέργων, οι εργάτες στην Τοπική Διοίκηση και χιλιάδες άλλοι μέσα στα κάτεργα της περιβόητης «ιδιωτικής πρωτοβουλίας», επιβεβαιώνουν πόση είναι και για ποιους λειτουργεί η υπάρχουσα δημοκρατία. Τα εργατικά – λαϊκά δικαιώματα υπάρχουν μόνο στα χαρτιά. Πάνω απ’ όλα αποδεικνύεται οτι την εξουσία την έχει οποιος κάνει κουμάντο και στην οικονομία.

Μόνη διέξοδος για την εργατική τάξη, τη φτωχή αγροτιά και τους αυτοαπασχολούμενους είναι η συσπείρωση και η λαϊκή συμμαχία για την απόκρουση της αντιλαϊκής πολιτικής, η αποδέσμευση από την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, για να ανοίξει ο δρόμος για την εργατική εξουσία.

Μόνο τότε θα λειτουργήσει η ουσιαστική δημοκρατία για την λαϊκή πλειοψηφία, γιατί τα μέσα παραγωγής θα ανήκουν στην κοινωνία, θα λειτουργούν για την ικανοποίηση των λαϊκών αναγκών και όχι για το καπιταλιστικό κέρδος. Μέσα στις συνθήκες του πανεθνικού κεντρικού επιστημονικού σχεδιασμού, του εργατικού λαϊκού ελέγχου, οι βουλευτές που θα εκλέγονται από την παραγωγική μονάδα θα είναι εργαζόμενοι, δε θα έχουν ιδιαίτερες αμοιβές, θα είναι ανακλητοί από τους εκλογείς τους, δηλαδή θα είναι υπηρέτες του λαού και όχι δυνάστες του.

Γι’ αυτό το λόγο κρίσιμο ζήτημα στις σημερινές συνθήκες είναι να γίνουν βήματα στην αλλαγή συσχετισμού δυνάμεων σε τέτοια κατεύθυνση που θα ανοίξουν το δρόμο για αυτήν την προοπτική.

Πηγές:

1. Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ Β’ τόμος 1949 – 1968

2. Ενθετο Ιστορίας του «Ριζοσπάστη», 5/5/2012: «Βασικές πολιτικές εξελίξεις στο αστικό πολιτικό σύστημα από το 1974 μέχρι το 2007».

Πηγή: Ριζοσπάστης

Ο επαναστάτης ποιητής Τάκης Κόντος (1898 – 1989)

Στις 4 Νοέμβρη 1989, πέθανε ο παλαίμαχος κομμουνιστής Τάκης Κόντος. Η γη της Αττικής τον δέχτηκε στις 7 Νοέμβρη. Στον τάφο του, δυο λέξεις ενωμένες τον θυμίζουν: «Ποιητής κι επαναστάτης». Και τρεις στίχοι του τις επικύρωναν:

«Ο,τι απομένει σάπιο και παλιό, / κληριά από τους κακόπραγους αιώνες, / γκρεμίστε το».

Ηταν ποιητής και επαναστάτης ο Τάκος Κόντος. Γεννημένος στη Λέσβο, με μητέρα δασκάλα και πατέρα καθηγητή, με αδέλφια μεγαλύτερα να διαβάζουν (ο γνωστός φιλόλογος και ποιητής Κώστας Κόντος ήταν αδελφός του), από μικρός ανέπνεε με τη λογοτεχνία. Παντρεμένος, με παιδιά κι εγγόνια, θυμόταν πως το πρώτο του χτυποκάρδι συνοδευόταν από ένα ποίημα: Πέντε χρονών, οπλισμένος μ’ ένα ξύλινο ξίφος, κατατρόπωνε φανταστικούς εχθρούς κραυγάζοντας, με την ελπίδα να συγκινήσει την κυρία στο αντικρινό μπαλκόνι: «Ω κοπτερόν και λυγερόν σπαθί μου!»

Η τριβή του με την ποίηση ωρίμασε την ποιητική του φλέβα. Η πρώτη του ποιητική έκφραση είναι η εύστοχη μετάφραση του ποιήματος του Γάλλου Παρνασσιστή ποιητή Leconte de Liste «Η καρδιά του Γιάλμαρ» (1917). Στη συνέχεια, έδεσε την ποίηση με τη ζωή του, με την εξέλιξή του από διανοούμενο σε επαναστάτη.

Πολύπλευρη ζωή και δράση

Σπούδασε νομικά στην Αθήνα. Πολέμησε στη Μικρασία. Ταξίδεψε στην Αίγυπτο. Χρονογραφούσε στην εφημερίδα της Μυτιλήνης «Ταχυδρόμος», με την υπογραφή «ΤΑΦ. ΚΑΠΑ» (τέλη 1930). Στη δεκαετία του ’30, εντάσσεται στο ΚΚΕ, με συνέπεια διώξεις, φυλακίσεις, εξορίες (το 1935 με τους Κ. Βάρναλη, Δ. Γληνό και άλλους κομμουνιστές εξορίζεται στον Αϊ- Στράτη και αργότερα στην Ανάφη, στην Ικαρία, στη Μακρόνησο και, τέλος, στον Αϊ-Στράτη). Υπήρξε ιδρυτικό μέλος της «Κοινωνικής Αλληλεγγύης» (1932), μέλος της Κεντρικής της Επιτροπής και γραμματέας της Επιτροπής Πόλης της Αθήνας, αρχισυντάκτης στο «Δελτίο της Εργατικής Βοήθειας» (1933-34), μέλος της Συντακτικής Επιτροπής του «Ριζοσπάστη» (1932-1935) και συγγραφέας της στήλης του χρονογραφήματος, με την υπογραφή «Στάρκος». Διατέλεσε μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ Αθήνας και της Διοικούσας Επιτροπής της ΕΔΑ, γραμματέας της Επιτροπής Πόλης της ΕΔΑ Αθήνας (δεκαετία του ’50), πρόεδρος της ΕΔΑ Ελλήνων Εξωτερικού (με έδρα το Παρίσι) τον καιρό της χούντας (1967-1974), τακτικός συνεργάτης του ραδιοσταθμού του ΚΚΕ «Η Φωνή της Αλήθειας» (μέχρι το 1976). Δημοσίευσε μελέτες και ιστορικά βιβλία – μαρτυρίες των ιδεών και αγώνων του. Μα, το έργο όπου εκφράζεται περισσότερο, είναι η ποίησή του, η γραμμένη από το 1917 έως το 1972 και συγκεντρωμένη στη συλλογή «Δουλέβοντας τ’ ατσάλι».

Ανήσυχη νιότη

Μπλεγμένος στη μεγαλεπήβολη μικρασιατική εκστρατεία, «πολέμαρχος, μέσ’ στης Τουρκιάς τα βάθη» («Του πολέμου»), ακολουθεί, αλλά από απόσταση, μια κατεύθυνση, που δε διάλεξε: «Και κάθε μέρα όλο και μπρος./ Δεν πάω της δόξας για γαμπρός,/ μα κι αν μου βγαίνει η παναγία/ κι αν λαχταρώ γλυκό ένα βόλι/ μ’ ένα ραβδί κι ένα πιστόλι,/ πάω να σκοτώσω την ανία» («Του πολέμου»).

Μετά την καταστροφή, ούτε οι σπουδές, ούτε το ταξίδι στην Αίγυπτο, ούτε τα επιτυχημένα χρονογραφήματα στην εφημερίδα της Μυτιλήνης αρκούν στην απαιτητική του νιότη, που του φαίνεται άδεια: «Χωρίς θεό και πίστη, δίχως άχτι,/ θα ζήσω τον ανώφελό μου πόνο,/ ακαρτερώντας χρόνος με τον χρόνο/ τη νύχτα, που θα γίνη ο κόσμος στάχτη,/ μαζί με τον ανώφελό μου πόνο» («Αναχωρητές»).

Ετσι νέος, έτσι απαιτητικός, έβλεπε την άδικη για τους πολλούς κοινωνία, την εκμετάλλευση ανθρώπου από τον άνθρωπο:

«Ανήλιαγα κι αχάραγα κι ως τη βαθειά νυχτιά/ βλαστημισμένη, μίζερη κι αγέλαστη, Εργατιά,/ με τη λαχτάρα του γονιού και του άντρα τον καημό,/ ολοχρονίς δουλέβουμε χωρίς ανασαμό.

******

»Χαρές, του κόσμου, της ψυχής και του κορμιού το γλέντι/ γλεντάν τον αδιαφόρετο και το σκυλίσιο αφέντη./ Κι εμείς,/ το φύτρο της ζωής το πιο γερό κι αντρίκειο,/ εμείς,/ πεινάμε το ψωμί, πεινάμε και το δίκιο» («Το τραγούδι της οργής»).

Ρίχτηκε στην πάλη για να σταματήσει η αδικία και η εκμετάλλευση. Η ποίησή του έγινε θούριος – κάλεσμα στους καταδικασμένους στο μοναδικό δρόμο, που θα τους απελευθέρωνε, την επανάσταση:

«Ολοι της γης οι κολασμένοι,/ γυμνοί, φτωχοί, ξεκληρισμένοι,/ ομπρός! ελάτε στριμωχτοί/ με μιαν απόφαση σωστή/ και μια σταράτη πίστη/ πεισματωμένοι,/ αρματωμένοι – όσοι πιστοί -,/ με τον λοστό του γκρεμιστή/ και το σκληρό σφυρί του χτίστη.

******

»Μα νάτην τώρα/ η κόκκινη ώρα/ η κόκκινη αβγή!/ ομπρός, συντρόφοι!/ άστε τα λόγια,/ κι από τις μάντρες/ κι απ’ τα κατώγια,/ πυρρή να βγει / η κοσμοπλάστρα μας η οργή./ Ψέμα η πατρίδα, η θρησκεία ψέμα,/ ψέμα κι ο νόμος./ Ενας ο δρόμος./ Ομπρός!/ Ελάτε στριμωχτοί,/ με μιαν απόφαση σωστή/ και μια σταράτη πίστη/ πεισματωμένοι,/ αρματωμένοι – όσοι πιστοί -/ με το λοστό του γκρεμιστή/ και το σκληρό σφυρί του χτίστη» («Το τραγούδι της οργής»).

«Τραγουδούσε» την επανάσταση

Ποιητής κι επαναστάτης θεμελίωσε, στη δεκαετία του ’30, το διπλό του αγώνα πλάι στους αδικημένους. Τον είδαν οι φυλακές και οι εξορίες, άκουσαν τα τραγούδια του οι συναγωνιστές. Τραγούδια, γεμάτα ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο, των αγωνιστών έργο, θύμιζαν όλους τους ξεσηκωμούς του ανθρώπου ενάντια στη σκλαβιά και αδικία, για να καταλήξουν στο επίτευγμα της Οχτωβριανής Επανάστασης:

«Απ’ τον καιρό του Σπάρτακου ως το Δεκέμβρη/ κι ως τον Οχτώβρη απ’ το Ενενηντατρία/ και πιο πέρα κι ακόμα πιο πίσω,/ όξω από σύνορα και χώρες και πατρίδες/ τον αγώνα τον πανάρχαιο πολεμάς./ Στου Παρισιού και στης Αθήνας τα οδοφράγματα,/ στην Κάπουα, στο Βυζάντιο, στο Μισίρι,/ στου Κόζακα τα διάσελα,/ στων Αλπεων τα πλάγια,/ στις σιέρες της Μαδρίτης,/ απ’ τη Μόσχα ως το Μπουένος Αϋρες/ κι απ’ το Στάλινγκραντ ως τη Σουραμπάγια,/ βένετος, σκλάβος, κομμουνάρος,/ παρτιζάνος, αντάρτης, ελασίτης,/ μπολσεβίκος,/ φύτρο μιας πανανθρώπινης γενιάς,/ με την αρχή γεννήθηκες του κόσμου/ και του κόσμου το τέλος προσπερνάς» («Στάλιν»).

Από το 1917, επαναστάτης σήμαινε «μπολσεβίκος» κι ο Τάκης Κόντος χρησιμοποιεί τον όρο με παγκόσμια έννοια: Η «κόκκινη αβγή» δεν ήταν μόνο για τους ξεσηκωμένους Ρώσους. Φώτιζε τον σκοτεινό ορίζοντα όλων των καταπιεσμένων. Γιατί «στο σήμερα και στ’ άβριο και στο χτες/ σ’ όλη τη Γης,/ σ’ όλες τις χώρες,/ την ίδια γλώσσα οι άνθρωποι μιλούν» («Βοστόκ»). Γι’ αυτό και κάθε της Σοβιετικής Ενωσης επιτυχία είναι παγκόσμια:

«Μ’ ανέβασαν στους ώμους τους οι σύντροφοι της ΕΣΣΔ/ κι είδα τη Γης/ με τα τετράγωνά τους χεροπάλαμα,/ κίτρινα, μάβρα, κόκκινα, άσπρα χεροπάλαμα,/ γιομάτα αμάχες από ηλεκτρόνια,/ από φωτόνια γιομάτα αγάπες,/ με σήκωσαν στα μπράτσα τους οι άνθρωποι της Γης/ κι είδα τη Γης» («Βοστόκ»).

Ο αγώνας για το δίκιο και τη λευτεριά οδήγησε τον Τάκη Κόντο στον κομμουνισμό. Ο αγώνας αυτός χρειαζόταν οργάνωση και αυτήν την οργάνωση την πρόσφερε μόνο το Κομμουνιστικό Κόμμα, εργαστήρι του καινούριου νόμου, όπου ο Ανθρωπος που κοιτά ψηλά, ο κομμουνιστής με τις απεριόριστες δυνατότητες, χτίζει το ειρηνικό, χαρούμενο, λιόλουστο αύριο:

«Νερά, βουνά, ποτάμια, δάση,/ άστρα κι απύθμενοι ουρανοί/ κι ό,τι δεν έχει ακόμα πιάσει/ της γης ετούτης ή άλλου τόπου/ όλα στη φούχτα εσένανε/ του Ανθρώπου,/ ν’ απλοχερίζει το ψωμί, να κυβερνάει την πλάση,/ νάνε τα νιάτα αγέραστα, νάνε η δουλιά γιορτάσι.

******

»Με το γαρούφαλο στ’ αφτί,/ με το γαρούφαλο της νίκης/ – πουργός και πρωτομάστορας/ καινούργιας Κτίσεως και Νόμου -/ ρυθμό πεντάχρονο σφυράς,/ στερνό ρυθμό, γιορτής χαράς/ του παναθρώπινου Οικοδόμου./ Κι ήλιος ανέσπερος φωτάει/ το γιγαντένιο χτίσιμό σου,/ γόνιμος ήλιος οδηγάει/ το χέρι σου, το μέτωπό σου,/ το φως, που αστράφτει κι αναβράει/ ανήσκιο γύρα σου κι εντός σου,/ το φως του Κόμματός σου» («Στάλιν»).

Το ποίημα «Λένιν»

Την επαύριο της 18ης Νοέμβρη 1975, ο νόμιμος πια «Ριζοσπάστης», περιγράφοντας την εκδήλωση για τα 57χρονα του ΚΚΕ, αναφέρει: «Ο αγωνιστικός παλμός του πλήθους φτάνει στο αποκορύφωμα του, όταν ο Βασίλης Διαμαντόπουλος απάγγειλε τον “Λένιν” του Τάκη Κόντου». Ο ποιητής ήταν ακόμα στο Παρίσι κι έμαθε αμέσως για την εκδήλωση, από ένα συγκινητικό τηλεφώνημα. Οπως όλοι οι ποιητές, ήξερε πως τα ποιήματα, γεννημένα από έναν ατομικό παλμό, μπορεί να γίνουν έκφραση του πλήθους. Για τα δικά του, την απόδειξη την είχε από μια κρύα νύχτα του Γενάρη 1945: Είχε αφήσει πίσω του, μ’ άλλους πολλούς, την Αθήνα και «πέρα απ’ τα ντερβένια της Χασιάς κι απ’ της Φυλής το κάστρο» («Αθήνα Δεκέμβρης»), ξανάρχιζαν την αντίσταση. Κείνη τη νύχτα, σ’ ένα σκοτεινό χωριάτικο δωμάτιο, μερικοί ζεσταίνονταν λέγοντας κι ακούγοντας ποιήματα. Κάποιος είπε στον πατέρα μου: «Πες τον “Λένιν”. Τον ξέρεις;». Χαμογέλασε ο ποιητής: – «Ξέρεις ποιος έγραψε τον “Λένιν”»; – «Τι σημασία έχει αν τον ξέρω;», εκνευρίστηκε ο άλλος. – «Σάμπως ξέρουμε ποιος έγραψε τα δημοτικά τραγούδια; Τα λέμε, όμως! Αν τον ξέρεις, πες τον!». Ο πατέρας μου, χωρίς να αποκαλύψει ότι εκείνος έγραψε αυτό το ποίημα, το είπε ανώνυμα εκείνη τη νυχτιά, σαν δημοτικό τραγούδι:

«Λένιν/ Και τ’ όνομά του μοναχά/ βαριά βουερά αντηχά/ πιο απ’ όλες όλες τις καμπάνες της παλιάς Ρουσίας./ Γιόμισε η πλάση γιόμισε κι ο αχός/ βροντά στων καθεστώτων τα ντουβάρια./(…)

** * * * *

»Λένιν/ Μην είσουν τάχατε ο Μεσσίας;/ Ο δυνατός, ο διαλεχτός μιανής φυλής/ με τα μοιραία και τα ρητά και τα γραμμένα;/ Τίποτα/ Είσουν μονάχα το γκάστρι μιας οργής/ και μιας κόκκινης ώρας η γέννα./ Είσουν ο φτασμένος ο καιρός, είσουν μια ζεστή καρδιά/ μέσα σε λέφτερο αντρίκειο στήθος,/ η δύναμη, η ορμή, η σφιχτή γροθιά,/ είσουν το Πλήθος.

** * * * *

»Λένιν!/ Θρασομανούσε η Επανάσταση/ μέσ’ στ’ ατσαλένια χεροπάλαμά σου/ και να! σαν αστραπή κι αστροπελέκι/ φλοβάει, βροντά το μήνυμά σου:/ “Κόσμε ραγιά, τα πάντα είνε δικά σου,/ τα παλάτια, η γης, η λεφτεριά σου,/ κι όλα τα δίκια και τ’ αδικεμένα./ Χτύπα και πάρτα/ και πάρε πίσω τα κλεμμένα!”(…)

** * * * *

»Κι οδηγητής και γκρεμιστής και πλάστης/ πήρες τον άπραγο το Σλάβο/ κι απ’ τον ανέγνωμο, βαριόμοιρο χωριάτη,/ από το σκλάβο,/ τον τρισελέφτερο/ ζωντάνεψες Εργάτη./ Κι αν τώρα μέσ’ στη χώρα το λιβάνι/ δε θυμιατίζει σανιδιόφτιαχτους αγίους,/ φουρτούνιασε ως τους γκρίζους ουρανούς/ στα δασωμένα του εργοστάσια το ντουμάνι.

** * * * *

»Λένιν!/ Εσύ που μιαν αγάπη γιγαντένια/ μέσ’ στο ντουνιά διπλοθεμέλιωσες,/ με το πιο γόνιμο το μίσος,/ πέθανες ίσως;

Πέθανες; Ψέμα,/ πεθαίνουν μονάχα τα ζωντίμια./ Αλλαξες κι έγινες βλαστήμια,/ κι έγινες το καφτό μας αίμα/ η ελπίδα γένηκες και φως και πίστη/ και πίστη μας αντρίκεια/ Κοσμοχτίστη».

Εργογραφία Τ. Κόντου

«Παραμύθια κατά τον Αίσωπο» (Κάιρο 1930, Αθήνα, «Ι. Κολλάρος», 1932. Εμμετρο. Εγκρίθηκε σαν ελεύθερο ανάγνωσμα στη Δημοτική και Μέση Εκπαίδευση). «Δουλέβοντας τ’ ατσάλι» (1978). «Ο Πατέρας (ο αφορισμένος δάσκαλος της Λέσβος)», «Γραμμή» (1980. Ιστορία και βιογραφία του πατέρα του, Ιωάννου Κ. Κόντου, που τον αφόρισε στο τέλος του 19ου αιώνα ο πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως Ιωακείμ Γ` για τη φιλολαϊκή του δραστηριότητα, όταν, σαν σχολάρχης στην Καλλονή Λέσβου, διεκδίκησε για χάρη του λαού την υλοποίηση μιας δωρεάς για το χτίσιμο σχολείου στην Καλλονή, δωρεά που νέμονταν το Πατριαρχείο). «Μικρασία… τέλος» «Γραμμή», 1980. Ιστορική ανάλυση της Μικρασιατικής Εκστρατείας, όπου ο συγγραφέας συμμετείχε από την αρχή έως το τέλος (1919-1922). «Το αρχαίο Αθηναϊκό θέατρο προμαχώνας της Αθηναϊκής Δημοκρατίας» (πολιτικοκοινωνική ανάλυση της σκοπιμότητας του αρχαίου θεάτρου και απομυθοποίηση του Πλάτωνα και του Σωκράτη. Στο βιβλίο περιλαμβάνεται και απόσπασμα της ευριπιδικής «Ανδρομάχης» σε έμμετρη μετάφραση του Τ. Κόντου. «Γραμμή» 1981).«Μακρόνησος ο νέος “Παρθενών” («Θουκυδίδης» 1982. Μαρτυρία). «Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 και η Ιερά Συμμαχία το ΝΑΤΟ της εποχής» («Θουκυδίδης» 1983. Συγκριτική ανάλυση των δύο εποχών και των επιπτώσεων της τοτινής και σύγχρονης ελληνικής και διεθνούς πραγματικότητας).

Γιάννα ΚΟΝΤΟΥ
Πηγή: Ριζοσπάστης, επίσης εδώ το διήγημα “Ο Βάρναλης και το χασίσι”

Επισημάνσεις ή απειλές;

«Το μέλλον της ασφάλειας στην Ευρώπη παίζεται στην Ελλάδα και στην Ουκρανία (…) Οι δύο κρίσεις αφορούν, επίσης, και την αδυναμία της Ευρώπης να αναγνωρίσει ότι εάν η Ελλάδα αποχωρήσει από την Ευρωζώνη και αν η Ευρώπη σταματήσει να προσφέρει στην Ουκρανία τη μέγιστη πολιτική και οικονομική υποστήριξη, η ασφάλεια της Ευρώπης θα είναι σε κίνδυνο (…) αποχώρηση της Ελλάδας από την Ευρωζώνη, ένα Grexit θα σπείρει τον όλεθρο σε αυτό το τμήμα της νότιας Ευρώπης (…) Ενα Grexit θα δημιουργούσε ακόμη μεγαλύτερες προκλήσεις για την προσφυγική κρίση στην Ευρώπη (…) Η Ελλάδα δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την καθημερινή εισροή των προσφύγων (…) Η Ευρώπη δεν έχει, ούτε τα όργανα ούτε και τα μέσα, στον τομέα της ασφάλειας, για να αντιμετωπίσουν την πιθανή αστάθεια μιας μεγαλύτερης προσφυγικής κρίσης (…) Και μετά, υπάρχει η τύχη των κυπριακών συνομιλιών (…) μια εξασθενημένη Ελλάδα δε θα είναι καλός οιωνός για τις διαπραγματεύσεις. Εν ολίγοις, ένα Grexit θέτει σοβαρές απειλές για την ασφάλεια στην Ευρώπη (…) Ενα Grexit και η διστακτικότητα της Ευρώπης να δεσμευτεί για την Ουκρανία θα βάλουν φρένο στις μεταρρυθμίσεις και θα θέσουν τις δύο χώρες σε μια πορεία για να γίνουν αποτυχημένα κράτη. Μακάρι η Ευρώπη να ξυπνούσε και να συνειδητοποιούσε τις επιπτώσεις αυτών των δύο κρίσεων στην ασφάλεια» (από ανάλυση της Judy Dempsey για το ίδρυμα «Carnegie»).

Αντί σχολίου, ερώτημα: Μετά από τέτοιου τύπου επισημάνσεις – ισοδύναμες ανοιχτών απειλών -, υπάρχει κάποιος που πιστεύει ότι η αντιπαράθεση για το Grexit αφορά τον ΦΠΑ στα νησιά;

Πηγή: Ριζοσπάστης

Οι μπίζνες του γερμανικού κεφαλαίου στην Αλβανία

Δεν είναι τυχαίο ότι η Γερμανίδα καγκελάριος ξεκίνησε το πρωί της Τετάρτης από τα Τίρανα τη «μίνι» περιοδεία στα Δυτικά Βαλκάνια… Ούτε ότι η Αλβανία ήταν η μοναδική από τις τρεις χώρες της περιοχής που είχε προγραμματίσει ειδικό οικονομικό φόρουμ («Γερμανο-αλβανική Επιχειρηματική Συνδιάσκεψη» στο υπό κατασκευή «Επιχειρηματικό Πάρκο των Τιράνων»), με στόχο την προσέλκυση Γερμανών μεγαλοεπενδυτών και βιομηχάνων…
Την υποδέχτηκε με «ικανοποίηση» ο «Σοσιαλιστής» πρωθυπουργός Εντι Ράμα, που μόλις δύο μέρες νωρίτερα είχε δει το Γερμανό πρέσβη στην Αλβανία να υπογράφει έξι δάνεια συνολικού ύψους 107,5 εκατ. δολαρίων, με στόχο την προώθηση επενδύσεων και αναπτυξιακών έργων στους τομείς της Ενέργειας, της Υδρευσης και των Υποδομών. Συμπτωματικά, αυτοί οι τομείς, δηλαδή η Ενέργεια, η Υδρευση και η δημιουργία νέων υποδομών σε μεταφορές, ήταν και το κεντρικό θέμα του γερμανο-αλβανικού επιχειρηματικού φόρουμ την Τετάρτη. Αυτοί, άλλωστε, είναι οι τομείς που ενδιαφέρουν ιδιαίτερα το γερμανικό κεφάλαιο που δραστηριοποιείται στη χώρα.
Η καγκελάριος «καθησύχασε» την ηγεσία της Αλβανίας και εμμέσως τις κυβερνήσεις και άλλων χωρών της περιοχής, πως «δεν υπάρχει τεχνητή καθυστέρηση» στη διαδικασία ένταξής τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση» και ότι θα πρέπει να εμβαθύνουν τις μεταρρυθμίσεις «για να ικανοποιήσουν τα απαιτούμενα κριτήρια».
 
«Ευχαριστούμε τους Γερμανούς επενδυτές…»
Οταν η Μέρκελ μετέβη στο Γερμανο-αλβανικό Επιχειρηματικό Φόρουμ για να εκφωνήσει ομιλία με θέμα «Οι ευκαιρίες και οι προκλήσεις για την Αλβανία από τη σκοπιά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας», ξανάκουσε τον πρωθυπουργό Ράμα να μιλά για «τη μεγάλη σημασία των γερμανικών επενδύσεων στην Αλβανία» και δη για τις επενδύσεις ύψους 100.000.000 ευρώ που πραγματοποιεί ο γερμανικός όμιλος «LINDNER».
«Είμαστε βαθιά ευγνώμονες στην οικογένεια Λίντνερ, όχι μόνο γιατί αποφάσισε να επενδύσει 100.000.000 ευρώ στη χώρα μας, αλλά και γιατί έφερε ένα κομμάτι της Γερμανίας στην καρδιά της Αλβανίας μέσω αυτής της επένδυσης. Η οικογένεια Λίντνερ έχει φέρει την ελεύθερη επιχειρηματικότητα ως κοινωνική, οικονομική και αστική συμβολή, σαν μία γέφυρα επικοινωνίας που διευκολύνει όχι μόνο την κυκλοφορία του χρήματος, αλλά και τις ιδέες και την κουλτούρα της συνεργασίας» είπε ο Ράμα, που έπλεξε στη συνέχεια εγκώμια στο γερμανικό κεφάλαιο και για το υπό κατασκευή«Επιχειρηματικό Πάρκο Τιράνων» (που φυσικά έχουν αναλάβει γερμανικές εταιρείες…), τάζοντας στην αλβανική εργατική τάξη 10.000 νέες θέσεις εργασίας «άμα ολοκληρωθεί το έργο». Ας σημειωθεί εδώ ότι το «Επιχειρηματικό Πάρκο Τιράνων» βρίσκεται σε ιδιαίτερα πλεονεκτική θέση: στα περίχωρα της πρωτεύουσας, κοντά σε οδικό άξονα σύνδεσης Βελιγραδίου-Σκοπίων (που οδηγεί στις αγορές της κεντρικής, βόρειας Ευρώπης) και σε οδικές αρτηρίες που οδηγούν είτε προς τη νότια Ελλάδα, είτε προς τις ανατολικές ακτές της Αδριατικής.
Ο Αλβανός πρωθυπουργός προσπάθησε να ξεπουλήσει και τους υδροφόρους ορίζοντες της χώρας του, διαλαλώντας στους Γερμανούς επενδυτές ότι η Αλβανία «είναι πλούσια σε πηγές νερού… και η δεύτερη πλουσιότερη χώρα της Ευρώπης σε νερό μετά τη Νορβηγία με σημαντικές δυνατότητες για την ανάπτυξη υδροηλεκτρικών έργων». Συνδυάζοντας το ξεπούλημα του νερού με εκείνο του τομέα της παραγωγής Ενέργειας, ο Εντι Ράμα δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η χώρα του «υποφέρει από χρόνια έλλειψη συστήματος υδροδότησης και άρδευσης, αλλά και τεράστιες ελλείψεις σε ηλεκτρική ενέργεια». Λες και οι ελλείψεις σε σύγχρονες υποδομές ύδρευσης και ηλεκτροπαραγωγής είναι «φυσικό φαινόμενο», για το οποίο δεν ευθύνονται οι αλβανικές κυβερνήσεις και η ντόπια αστική τάξη που κυβερνά τόσα χρόνια…
Βεβαίως από τέτοιες συνεργασίες ωφελείται τα μέγιστα το Αλβανικό κεφάλαιο.
Αεροδρόμια και λιμάνια…
Αλλά τους Γερμανούς κεφαλαιοκράτες, τους ενδιαφέρουν και τα έργα υποδομών σε συγκοινωνίες και μεταφορές. Με λίγα λόγια, οι Γερμανοί ενδιαφέρονται για τα λιμάνια και τα αεροδρόμια της Αλβανίας, έχοντας ήδη βάλει χέρι στο εκσυγχρονισμένο Διεθνές Αεροδρόμιο των Τιράνων «Μητέρα Τερέζα» και το ανατολικό τμήμα του λιμανιού στο Δυρράχιο που σχετίζεται με τις μεταφορές εμπορευμάτων.
Ως γνωστόν, το νέο αεροδρόμιο Τιράνων «Tirana International Airport» άρχισε να εκσυγχρονίζεται το2005, έπειτα από συμφωνία κοινοπραξίας εταιρειών για 20ετή εκμετάλλευση, με τη γνωστή γερμανική εταιρεία «Χόχτιφ» (Hochtief) να έχει το 47%, η «Εταιρεία Γερμανικής Επένδυσης» το 31,7% και το Αλβανο-αμερικανικό Επιχειρηματικό Ταμείο το 21,3%. Σήμερα, οι Αλβανοί πιέζουν να πετύχουν άρση της «αποκλειστικότητας» διεθνών πτήσεων που έχει το αεροδρόμιο των Τιράνων, με επιχείρημα τη μεγαλύτερη ανάπτυξη του τουρισμού και της τοπικής οικονομίας, δίχως να είναι βέβαιο πως θα καταφέρουν να αποσπάσουν μία θετική απάντηση, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον…
Οσον αφορά στο τμήμα του λιμανιού του Δυρραχίου που σχετίζεται με τη μεταφορά εμπορευμάτων, θα πρέπει να σημειώσουμε πως έχειστρατηγική σημασία, μεταξύ άλλων και γιατί προορίζεται να παίξει σημαντικό ρόλο στο δίκτυο του Διαδριατικού Αγωγού Μεταφοράς Φυσικού Αερίου από την Κασπία Θάλασσα στην Ευρώπη (ΤΑΡ). «Συμπτωματικά» και σε αυτό το έργο έχουν ανακατευτεί, από το 2013, γερμανικά κεφάλαια, μέσω της εταιρείας «ENS APO», που είναι θυγατρική του μεγάλου ομίλου «ΕΜS-FEHN».
Σύμφωνα με μερίδα του αλβανικού Τύπου, τους τελευταίους μήνες, η «ENS APO» κατηγορεί τις αλβανικές αρχές και τη διοίκηση του Οργανισμού Λιμένος Δυρραχίου ότι προσπαθεί να σαμποτάρει και να παρεμποδίσει τη μεταφορά εμπορευμάτων στο ανατολικό τερματικό σταθμό που ελέγχει η εταιρεία, είτε λόγω διαφθοράς, είτε γιατί η διεύθυνση της διοίκησης τάσσεται με άλλα επιχειρηματικά συμφέροντα, που επιβουλεύονται επίσης την εκμετάλλευση του εμπορευματικού τμήματος του λιμανιού, ενόψει του αναβαθμισμένου ρόλου που θα έχει στο μέλλον λόγω του αγωγού ΤΑΡ,αυτού που θα περάσει από την Ελλάδα με τις ευλογίες των ΗΠΑ… Αυτό και μόνο δείχνει ότι η διεύθυνση της διοίκησης μάλλον βλέπει προς ΗΠΑ μεριά. Αλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι αμέσως μετά την αντεπανάσταση και την παλινόρθωση του καπιταλισμού το 1991, μονοπώλια των ΗΠΑ δρουν στην Αλβανία και έχουν κάνει μεγάλες επενδύσεις στον τομέα πετρελαίου.
Το θέμα αυτό του Οργανισμού Λιμένος Δυρραχίου απασχόλησε, την Πέμπτη, την πολύωρη συνάντηση του Αλβανού υπουργού Μεταφορών και Υποδομών,Εντμοντ Χατζινάστο, με το γραμματέα του γερμανικού υπουργείου Οικονομικών και Μεταφορών, Ράινερ Μπάακ, που συμμετείχε στην αντιπροσωπεία που συνόδεψε τη Γερμανίδα καγκελάριο Αγκ. Μέρκελ. Δεν έγινε γνωστό εάν το πρόβλημα λύθηκε. Το σίγουρο είναι ότι ο Μπάακ μετέφερε τις έντονες αντιδράσεις και τον εκνευρισμό μέρους του γερμανικού κεφαλαίου για την «αλβανική διαφθορά»… και τον «αντιεπαγγελματισμό» που θα μπορούσε να βάλει φρένο σε μελλοντικά επενδυτικά σχέδια της Γερμανίας, που σήμερα είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της χώρας, έπειτα από την Ιταλία, την Ελλάδα, την Τουρκία και την Κίνα, με όγκο συναλλαγών 218.000.000 ευρώ.
Δέσποινα ΟΡΦΑΝΑΚΗ, Ριζοσπάστης από ad_placitum