Monthly Archives: December 2015

Καταργείστε την ποίηση που…

Καταργείστε την ποίηση που θέλει να ομορφαίνει την πραγματικότητα.

Καταργείστε τα όνειρα που αρχίζουν και τελειώνουν μόνο στο να θέλουν να αλλάξουν την πραγματικότητα.

Καταργείστε την προσωπικότητα που θέλει ν’ αντέξει την πραγματικότητα.

Καταργείστε τα λόγια που ζητάνε αυτό που μπορεί να επιτευχθεί μόνο στην πραγματικότητα.

Καταργείστε την πραγματικότητα που βλέπει μόνο την πραγματικότητα.

Καταργείστε αυτό που μας κάνει να βλέπουμε την πραγματικότητα ως αιώνια καταδίκη.

Καταργείστε τους αριθμούς που μετράνε ανθρώπους.

Καταργείστε την τέχνη που θέλει λούστρα.

Καταργείστε τις λέξεις που δεν μιλάνε.

Καταργείστε τους νόμους που μας πηδάνε.

Καταργείστε το μονοπωλιακό κεφάλαιο.

Καταργείστε την ιδεολογία που σκοπεύει στην παντοδυναμία και όχι στην αλήθεια.

Καταργείστε την ηλιθιότητα της δυτικής σκέψης που βλέπει πέραν των δυτικών συνόρων παντού μαυρίλα και φόνο.

Καταργείστε τα πυροτεχνήματα που φοβίζουν τον ουρανό.

Καταργείστε τα χρώματα που κρύβουν το κόκκινο.

Καταργείστε τις μέρες που αρχίζουν νέες εκστρατίες.
Καταργείστε τον ιμπεριαλισμό.

Καταργείστε την ζεστασιά της σήψης.

Καταργείστε την παντοδυναμία του φόβου.

 

Advertisements

Ο μόνος μας σύμμαχος στη Ρωσία είναι η εργατική τάξη και οι εκπρόσωποί της

Ο μόνος μας σύμμαχος στη Ρωσία είναι η εργατική τάξη και οι εκπρόσωποί της”: Συνέντευξη με τον Kemal Okuyan, Γραμματέα της ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος Τουρκίας (KP), για την ένταση ανάμεσα στην Τουρκία και τη Ρωσία, τις εξελίξεις στη Συρία, και την σύγκρουση ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές χώρες.
International Communist Press, 24 Δεκέμβρη 2015

ICP: Έχουν δημοσιευτεί αρκετά άρθρα δικά σας και άλλων ηγετών του κόμματος σχετικά με την κλιμακούμενη ένταση στη Συρία μετά την κατάρριψη του Ρωσικού πολεμικού αεροσκάφους από την Τουρκία, καθώς και δηλώσεις της ΚΕ του Κομμουνιστικού Κόμματος Τουρκίας (KP). Ποια είναι τα κοινά σημεία στα οποία δίνετε έμφαση; Πώς αποφασίζει το KP τη θέση του για τις εξελίξεις στην περιοχή, και ιδιαίτερα στη Συρία;

KO: Η ταξική οπτική δεν αφορά μόνον την εγχώρια πολιτική αλλά και τα θέματα που σχετίζονται με την διεθνή πολιτική. Στην πραγματικότητα, τα θέματα αυτά είναι πιο παροδικά από ό,τι νομίζεται συνήθως. Έτσι, το KP προσεγγίζει τόσο τις διεθνείς όσο και τις τοπικές εξελίξεις, και ιδιαίτερα την εξωτερική πολιτική της Τουρκίας, μέσα από την ταξική οπτική. Δεν μπορεί μια κυβέρνηση που υιοθετεί εντελώς απατηλές και άδικες πολιτικές μέσα στη χώρα να ακολουθήσει σωστό δρόμο διεθνώς. Η κυβέρνηση του AKP είναι φιλοαμερικανική τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό… Αυτό είναι αποτέλεσμα των ταξικών της χαρακτηριστικών. Εν συνόψει, το AKP εκπροσωπεί το μονοπωλιακό κεφάλαιο της Τουρκίας και τις διεθνείς του διασυνδέσεις. Αυτό είναι απαράδεκτο, και τίποτε δεν μπορεί να επιτευχθεί σε αυτή τη βάση.

ICP: Υπάρχουν όμως κι άλλοι δράστες στην εξωτερική πολιτική. Υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων ανάμεσά τους. Εφόσον αυτοί οι δράστες είναι επίσης όλοι καπιταλιστές, δεν πρέπει να θεωρούμε ότι όλοι έχουν άδικο για το θέμα αυτό; Δεν μπορούμε να εξάγουμε κρίση για το “δίκαιο και το άδικο” στη διεθνή πολιτική;

KO: Πρώτα από όλα, να ξεκαθαρίσω κάτι: Τα Κομμουνιστικά Κόμματα δεν είναι διανομείς δικαιοσύνης. Ο λόγος ύπαρξής τους είναι η πάλη για έναν καλύτερο κόσμο, και συγκεκριμένα τον κομμουνιστικό. Πώς μπορεί κάποιος να μιλήσει για δικαιοσύνη, για δίκαιο και άδικο στην σημερινή διεθνή τάξη πραγμάτων; Επαναλαμβάνω, η τάξη των καπιταλιστών δεν έχει δίκαιο πουθενά και ποτέ σε τελική ανάλυση. Ωστόσο, τα Κομμουνιστικά Κόμματα πρέπει φυσικά να πάρουν θέση σύμφωνα με τις διεθνείς και τις τοπικές εξελίξεις. Το Κόμμα μας έχει ως αρχή να μην συνεργάζεται ποτέ με την άρχουσα τάξη της χώρας μας, και θεωρεί ότι αυτή πρέπει να είναι οικουμενική αρχή που εφαρμόζεται από όλα τα ΚΚ.

ICP: Το AKP έχει πάντα άδικο;

KO: Με την στενή έννοια, η άρχουσα τάξη της Τουρκίας μπορεί να έχει “δίκαιο” σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Για παράδειγμα, όταν ο Ερντογάν καταδίκασε την κυβέρνηση του Ισραήλ λέγοντας “ξέρετε πολύ καλά να σκοτώνετε”, είχε δίκαιο με τη στενή έννοια, είπε την αλήθεια. Ή όταν είπε “είναι άδικο μια χούφτα μεγάλων δυνάμεων να εξουσιάζουν τον κόσμο”, και πάλι είχε δίκαιο. Εμείς όμως προτιμήσαμε να αποκαλύψουμε την υποκρισία της κυβέρνησης του AKP αντί να τη χειροκροτήσουμε. Δεν είμαστε δημόσιοι πιστοποιητές να δίνουμε βαθμούς στον ταξικό μας αντίπαλο. Ας μην ξεχνάμε ότι παλεύουμε για το σοσιαλισμό.

ICP: Σχετικά με τη Συρία, η κυβέρνηση του AKP ισχυρίζεται ότι δικαίως κατέρριψε το πολεμικό αεροσκάφος και ότι δεν θα επιτρέψει καμία παραβίαση του εναέριου χώρου της. Η Ρωσία από την άλλη λέει ότι δεν έλαβε χώρα καμία τέτοια “παραβίαση.”

KO: Δεν λέει μόνο αυτό η Ρωσία. Λέει επίσης ότι είναι “εχθρική πράξη η κατάρριψη του αεροσκάφους ακόμα κι αν υπήρχε παραβίαση εναέριου χώρου.” Ωστόσο, πρέπει να μετατοπίσουμε το ζήτημα από την “παραβίαση.” Η εξωτερική πολιτική της Τουρκίας είναι ολότελα λανθασμένη. Δεν υπάρχει ανάγκη να ανοιχτεί το μαύρο κουτί στο αεροσκάφος, εφόσον υπάρχει τεράστιος αριθμός τεκμηρίων για τα εγκλήματα του Ερντογάν και των φίλων του. Εξόπλισαν και στήριξαν οικονομικά τις δυνάμεις που κινητοποιήθηκαν για να ανατρέψουν την κυβέρνηση Άσαντ στη Συρία. Το έχουν ήδη παραδεχτεί. Αποκαλούμε αυτές τις δυνάμεις “τρομοκράτες”, ενώ αυτοί τις ονομάζουν “μαχητές της ελευθερίας.” Το ρωσικό αεροσκάφος καταρρίθφηκε όχι για να προστατευτεί η Τουρκία αλλά για να προστατευτούν αυτές οι δυνάμεις. Και υπάρχουν και άλλα… Η πράξη αυτή είχε ως στόχο να κρατήσει εν θερμώ την ένταση ανάμεσα στο ΝΑΤΟ και τη Ρωσία. Τίποτε δεν μπορεί να το δικαιολογήσει αυτό.

ICP: Επομένως, για το θέμα αυτό ο Πούτιν έχει δίκαιο…

KO: Όπως μόλις είπα, όταν το θεμέλιο είναι άδικο, δεν είναι ζήτημα του ποιος δράστης από όσους στέκονται σ’ αυτό το θεμέλιο έχει δίκαιο ή άδικο. Μας απασχολεί το ίδιο το θεμέλιο. Οι εργαζόμενοι της Συρίας είναι οι μόνοι που έχουν δίκαιο στο ζήτημα της Συρίας.

ICP: Αν ρωτήσουμε ευθύτερα, τι λέτε για τη θέση του Άσαντ και την Ρωσική βοήθεια;

KO: Όταν είπα ότι οι κομμουνιστές ασχολούνται με την αδικία, τη μη νομιμότητα των θεμελίων δεν εννοούσα ότι κλείνουμε τα μάτια μας στις απτές εξελίξεις. Από την αρχή της συριακής κρίσης, το κόμμα μας είναι ενάντιο στον βρώμικο πόλεμο κατά της Συρίας που διεξάγουν οι ΗΠΑ, η Τουρκία, το Κατάρ, η Σαουδική Αραβία, το Ισραήλ και άλλες χώρες. Αυτό δεν το κάνουμε για να στηρίξουμε τον Άσαντ, αλλά για να πάρουμε θέση ενάντια στην ιμπεριαλιστική επιθετικότητα. Είναι σαφές ότι ο Άσαντ είχε θετικό ρόλο στην ισχυροποίηση της αντίστασης στη Συρία. Δεν έχουμε την πρόθεση να τους τσουβαλιάζουμε όλους. Αλλά γνωρίζουμε ότι αυτό που συμβαίνει σήμερα στη Συρία είναι επίσης αποτέλεσμα των πολιτικών της κυβέρνησης Άσαντ. Ήταν ο ίδιος ο Άσαντ που άνοιξε τη χώρα στη φιλελευθεροποίηση και που προσπάθησε να βελτιώσει τις καλές σχέσεις με τους δυτικούς ιμπεριαλιστές πριν ξεκινήσει η εσωτερική σύγκρουση.

ICP: Οπότε, ποια είναι τα κριτήρια, εφόσον δεν τους βάζουμε όλους στο ίδιο τσουβάλι;

KO: Από την εποχή του Μαρξ, οι κομμουνιστές υιοθέτησαν μια αρχή για να καθορίσουν τη θέση τους πάνω στα διεθνή ζητήματα: τι καθιστούν αναγκαίο τα συμφέροντα της παγκόσμιας επανάστασης; Σήμερα, δεν βρίσκεται υπό εξέλιξη παγκόσμια επανάσταση, αλλά τα ιστορικά της συμφέροντα εξακολουθούν να υφίστανται. Τα συμφέροντα αυτά απαιτούν την ήττα της ιμπεριαλιστικής επίθεσης κατά της Συρίας. Ο Άσαντ είναι ήδη δράστης και είναι υπεύθυνος για το λαό του, οπότε αυτό το αφήνω στην άκρη. Αλλά το να αντιτιθέμεθα στη Ρωσία και στο Ιράν για το γεγονός ότι παίρνουν το μέρος της συριακής αντίστασης, ακόμα κι αν το κάνουν για τα δικά τους συμφέροντα, αυτό δεν είναι λογικό για κομμουνιστές. Πρέπει βέβαια να ξέρουμε ότι αυτό που κάνει η Ρωσία και άλλες τοπικές δυνάμεις βοηθά απλώς το λαό της περιοχής να κερδίσει χρόνο. Το εργατικό κίνημα και το επαναστατικό κίνημα είναι αδύναμα στη Μέση Ανατολή. Κι αν δεν δυναμώσουν θα υπάρξουν κι άλλα μαρτύρια. Σήμερα, δεν υπάρχει αρμονία αλλά ανταγωνισμός και σύγκρουση στον καπιταλιστικό κόσμο. Η σύγκρουση συμφερόντων βαθαίνει, ακόμα και ανάμεσα στις φαινομενικά σύμμαχες δυνάμεις. Οι σχέσεις ανάμεσα στις ΗΠΑ, τη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Βρετανία είναι εύθραστες. Είναι παράλογο να θεωρήσουμε τη συμμαχία Ρωσία και Κίνας απόλυτη. Ο κόσμος είναι ανοιχτός σε νέες εξελίξεις. Ο κλιμακούμενος ανταγωνισμός ανάμεσα στα μονοπώλια σημαίνει απλώς νέους πολέμους, κατοχή, και στρατιωτικές επεμβάσεις. Αυτό που πρέπει να κάνουν οι κομμουνιστές κάτω από τέτοιες περιστάσεις είναι να ξεσηκώσουν την πάλη ενάντια στις αστικές κυβερνήσεις των χωρών τους ώστε και να αποτρέψουν τον πόλεμο και να εκπληρώσουν τις ιστορικές τους ευθύνες. Αυτό ισχύει και για την Τουρκία, για τη Ρωσία, για την Ελλάδα, κλπ. Ας μην ξεχνούμε ότι αυτό που βρίσκεται πίσω από την εθνοτική και σεκταριστική βία σήμερα είναι οι τεράστιες συγκρούσεις για τον ενεργειακό τομέα, και η εργατική τάξη δεν έχει καμία θέση σ’ αυτές!

ICP: Δεν υπάρχουν όμως διακρίσεις ανάμεσα στις διεθνείς δυνάμεις; Για παράδειγμα, ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις, όπως η Ρωσία και οι ΗΠΑ;

KO: Το γεγονός ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στην κορυφή της σημερινής παγκόσμιας τάξης δεν δικαιολογεί άλλα αστικά κράτη. Στο κάτω-κάτω, κάθε κράτος εκπροσωπεί τα συμφέροντα των δικών του κυρίαρχων τάξεων. Εδώ και πολύν καιρό, δεν υπάρχει κοινό έδαφος ανάμεσα σε τέτοια συμφέροντα και στα συμφέροντα της εργατικής τάξης. Έτσι, οι κομμουνιστές θα πρέπει να παίρνουν στάση ανεξάρτητη από την αστική τάξη υπό οποιεσδήποτε συνθήκες, και να αποφεύγουν να υπηρετούν οποιαδήποτε αστική τάξη. Από την άλλη πλευρά, αν λάβουμε υπόψη μας τα συμφέροντα της παγκόσμιας επανάστασης, είναι κρίσιμη η αποδυνάμωση των ΗΠΑ, των συμμάχων τους, και του ΝΑΤΟ. Απ’ την οπτική των λαών, φαίνεται κρίσιμο να κινητοποιήσουμε τις δικές μας δυνάμεις και να εντείνουμε την πάλη κατά της κατοχής, των ξένων επεμβάσεων, και των στρατιωτικών βάσεων. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι αυτό συμπίπτει με την ρωσική εξωτερική πολιτική. Δεν υπάρχει σύνδεση ανάμεσα στον ανταγωνισμό της Ρωσίας με τις ΗΠΑ και τη δική μας αντι-ιμπεριαλιστική θέση. Ο σύμμαχός μας στη Ρωσία είναι η εργατική τάξη και οι εκπρόσωποί της. Δεν κάνει διαφορά για μας ποια διεθνής καπιταλιστική ομάδα έχει την ιδιοκτησία των ενεργειακών πηγών και των αγωγών μεταφοράς της ενέργειας.

ICP: Θεωρεί τη Ρωσία ιμπεριαλιστική δύναμη το KP;

KO: Η ερώτηση αυτή απαιτεί συνολική απάντηση. Πρώτα απ’ όλα, θα πρέπει να πω ότι το κόμμα μας θα διεξάγει συνέδριο το 2016 για τον όρο “ιμπεριαλισμός”, εξετάζοντάς τον υπό το φως των τωρινών συνθηκών, και ότι η Ρωσία θα αποτελέσει το θέμα εκτεταμένων συζητήσεων. Το ότι το KP ως τώρα δεν έχει αναφερθεί στη Ρωσία ως ιμπεριαλιστική δύναμη δεν πηγάζει από τη συμπάθειά του προς τα ρωσικά μονοπώλια, αλλά από την αναλυτική μας προσοχή στη Μαρξιστική-Λενινιστική θεωρία. Ο Λένιν δεν επινόησε τον ιμπεριαλισμό ως έννοια και γεγονός. Αυτό το οποίο επισήμανε ο Λένιν ήταν ότι πίσω από τον ιμπεριαλισμό βρίσκονται τα καπιταλιστικά μονοπώλια, κόντρα στην αντίληψη ότι ο ιμπεριαλισμός ήταν απλώς στάση της εξωτερικής πολιτικής. Με αυτή την έννοια, ο ιμπεριαλισμός είναι νέο στάδιο του καπιταλισμού και όχι απλώς ζήτημα πολιτικής. Ο όρος προϋποθέτει οικονομικές, πολιτικές και ιδεολογικές διαστάσεις και πρέπει να χρησιμοποιείται με προσοχή. Απ’την αρχή, το κόμμα μας υιοθέτησε ασυμβίβαστη στάση ενάντια σε όλες τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και θεσμούς, σε αντίθεση με απόψεις ότι ιμπεριαλιστικές είναι μόνο οι ΗΠΑ και ότι η ΕΕ είναι προτιμητέα, για παράδειγμα. Σε αυτή τη βάση, οι πόρτες του κόμματός μας είναι κλειστές σε οποιαδήποτε συνεργασία ή συμμαχία με τμήματα των καπιταλιστικών τάξεων. Όμως θεωρούμε ότι ο όρος “ιμπεριαλισμός” δεν μπορεί να χρησιμοποιείται πρόχειρα. Ο ιμπεριαλισμός συμπίπτει με το μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού αλλά δεν είναι συνώνυμος με αυτό. Σήμερα, υπάρχουν λίγες μόνο χώρες όπου ο καπιταλισμός δεν έχει μονοπωλιακό χαρακτήρα, και αν χρησιμοποιούμε τον όρο ευρέως σε αυτή τη βάση, τότε είναι βέβαια ότι θα χάσει την αναλυτική του αξία. Θα τα συζητήσουμε όλα αυτά στο συνέδριο. Και σχετικά με τη Ρωσία… Είναι μια πολύ δυναμική καπιταλιστική χώρα, που προσπαθεί, μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 να ανοίξει διόδους στο διεθνή χώρο βασισμένη στους τεράστιους πλουτοπαραγωγικούς της πόρους. Πρέπει να προσεγγίσει κανείς μια τέτοια χώρα σε συνάρτηση με τάσεις και διαδικασίες. Είναι σαφές ότι η Ρωσική Ομοσπονδία βρίσκεται στο δρόμο για να γίνει ιμπεριαλιστική χώρα. Οπότε, η χρήση του όρου όταν αναφερόμαστε στη Ρωσία δεν είναι απλά επιστημονικό ζήτημα, είναι επίσης πολιτική επιλογή. Το κόμμα μας έχει την άποψη ότι όλες οι καπιταλιστικές χώρες έχουν τάση να εξελιχθούν σε ιμπεριαλιστικές αλλά ότι μόνο κάποιες έχουν την απαραίτητη ποιότητα.

ICP: Είναι σαφές ότι ο Πούτιν έγινε δημοφιλής και κέρδισε στήριξη στην δυτική κοινή γνώμη κι ακόμα και στην Τουρκία. Τι θα λέγατε για αυτό;

KO: Η δημοφιλία του αυξάνεται γιατί έχει το πλεονέκτημα. Απ’ την άλλη πλευρά, υπάρχουν φθαρμένοι πολιτικοί όπως ο Ομπάμα, η Μέρκελ και ο Ερντογάν. Θεωρείται εξυπνότερος, πιο πνευματώδης, και πιο κατευναστικός. Αλλά ως Μαρξιστές, πρέπει να εξετάζουμε ποιανών συμφέροντα υπερασπίζονται οι πολιτικοί. Ο Πούτιν εκπροσωπεί το ρωσικό καπιταλισμό. Οι καπιταλιστές δεν έχουν πουθενά δίκαιο, δεν δημιουργούν ποτέ το καλό. Σε όσους θεωρούν τον Πούτιν ηγέτη με αρχές, θα πρέπει να θυμήσω το εγκώμιό του στον Ερντογάν το 2014. Τότε, είχαμε πει ότι δεν αποφασίζει ο Πούτιν τι είδους άνθρωπος είναι ο Ερντογάν. Τώρα, άρχισε να εγκωμιάζει τον Ντόναλντ Τραμπ, τον πιο αμφιλεγόμενο των υποψηφίων στις ΗΠΑ. Η βάση του είναι τα ρωσικά συμφέροντα, και όχι τα συμφέροντα της ρωσικής εργατικής τάξης! Η εποχή όπου τα συμφέροντα των καπιταλιστών και αυτά των εργατών μπορούσαν να συναντηθούν έχει προ πολλού παρέλθει στην ιστορία της ανθρωπότητας. Όπως όμως είπα πριν, η προτεραιότητά μας είναι η πάλη ενάντια στους δικούς μας καπιταλιστές. Και αυτοί που πρώτοι πρέπει να αξιολογήσουν τον Πούτιν είναι οι ρώσοι κομμουνιστές.

Πηγή: Αγκάρρα

Χριστούγεννα – δύο ποιήματα

Χριστούγεννα – Φερνάντο Πεσσόα

Γεννιέται ένας Θεός.  Άλλοι πεθαίνουν. Η αλήθεια

ούτε ήρθε, ούτε υπήρξε: το λάθος άλλαξε

έχουμε τώρα μια ανταλλάξιμη αιωνιότητα

κι ήταν πάντα καλύτερο αυτό που συνέβη.

Τυφλή γνώση οργώνει το άχρηστο χώμα

τρελή πίστη ζει της λατρείας το όνειρο.

Ένας νέος Θεός είναι μόνο μια έκφραση,

κι αυτό  είναι όλο.

Μην ερευνάς, μην εμπιστεύεσαι:

όλα είναι άλυτο αίνιγμα.

 

Τα Χριστούγεννα του σταλαγμίτη – Νίκος Καρούζος

Μια μέρα γεννήθηκε στη μακρινή Βηθλεέμ ο έρωτας

στην κοιλιά του καρπού λησμονημένος

και του έδωσαν το όνομα Καρπός

όλα τ’ άστρα των παιδιών αγαπημένων

με τους ανέμους όταν λευκάζουν το χειμώνα.

Εγώ ήμουν εκείνο τον καιρό στην πέτρα

οι καμπάνες οδηγούσαν από χαλκό μεγάλο

ένα τραγούδι νοσταλγίας αιχμάλωτης…

Εντούτοις άκουσα το σπήλαιο

κι ανεβαίνοντας

σ’ ένα βαθύ άλογο πήγαινα σ’ αυτό

κρατώντας ευωδιαστή φασκομηλιά προς τη θέρμη

του βρεφικού δέρματος όνομα βαθύ κι ανάερο.

Δεν έβρισκε λαλιά ο πλατύς ελαιώνας για να φωνάξει

κι ο θάνατος έφευγε στ’ αστέρια

μονάχα το άστρο νικούσε το πλήθος που είναι τ’ αστέρια

λάμποντας το Ένα.

Ο Θεός έκραζε τη λαλιά:

Δίδαξέ με

στο άστρο στρεφόμενος, είπε,

και τα μαρτύρια γεννήθηκαν απάνω απ’ τις λάμψεις

χαρίζοντας ηρεμία στην έμψυχη κλίμακα.

Μια γυναίκα λευκή

αποθέωνε τον άντρα ψηλά στον αέρα μοβ

η αδαμική χάρη σε κάθε σώμα γνωρίζει τον τρόμο, είπε,

και η χρονιά ζύγωσε στην καρδιά μου με χιόνι θαμμένη.

Μοιράζεται τη θλίψη με τις πέτρες

μοιράζεται με τη βροχή

ο ταπεινός μοιράζεται τη θλίψη

με τον ήλιο, πάλιν είπε,

και βλέπει τις ρίζες της φλόγας όπως ανεβαίνει

πιάνει τις ρίζες αυτές ανάμεσα

στο ξύλο

στους τριγμούς ανάμεσα στις γαλάζιες φάσεις.

Ιδού λοιπόν ο χρόνος είναι χιόνι δεν είναι ρολόγι-

και κρατούσε το θήλυ πότε τα φεγγιστά νερά

πότε μαύρες πέτρες της Δήλου.

Σαν είδα το σπήλαιο

συγκρατήθηκα στην πρώτη φλέβα του βράχου μας

ενώ με κάλεσε το ακέραιο γαϊδούρι κινώντας

και τα δυο του χέρια

μα όμως ευγένεια φανερώνοντας ήρθε και το βόδι

πειθήνιο στον ήλιο της νύχτας

για να δω το δοκιμασμένο χρυσάφι.

Κι αντίκρισα το χρυσάφι

καθώς ένα φτωχαδάκι του τόπου μας

ήτανε το βρέφος στη μητρική βύθιση

ολομόναχο με τ’ άστρα.

Ώσπου χάραξε…

Στο σπήλαιο – μιας ηλικίας χαμένης – δεν υπήρχαν

ειμή μόνο σταλακτίτες που κρέμονταν, δεν υπήρχαν

ειμή μόνο σταλακτίτες ανυψούμενοι.

Εγώ ο σταλαγμίτης,

ολοένα,

πλησιάζω το σταλαχτίτη που με κράζει απεγνωσμένα

για να εγγίσουν κάποτε τα στάγματα

τη μεγάλη ένωση…

Ρίλκε: Έρωτας δε θα ‘ναι πια σχέση άντρα με γυναίκα, αλλά Ανθρώπου με Άνθρωπο

Αποσπάσματα από το βιβλίο “Γράμματα σ’ ένα νέο ποιητή” του Ρίλκε:

“Κι αληθινά, η καλλιτεχνική δημιουργικότητα βρίσκεται τόσο απίστευτα κοντά με τη σεξουαλική ζωή, με τούς πόνους και τις ηδονές της, που κατά βάθος είναι δυο διαφορετικές μορφές της ίδιας ανάγκης, του ίδιου πόθου, της ίδιας απόλαυσης. Κι αν, αντις “οργασμός”, μπορούσαμε να πούμε “φύλο” – στην ψηλή, την αγνή, την πλατιά της λέξης έννοια, λευτερωμένη απ’ τις υποψίες και τις πλάνες της Εκκλησίας, τότε ή τέχνη του Dehmel θα ‘ταν γιγάντια κι απέραντα βαθυσήμαντη. (…) Κι όταν ή δύναμη αυτή, διαπερνώντας ορμητικά το Είναι του, ανταμώνει το σεξουαλικό στοιχείο, τότε δε βρίσκει τον Dehmel τόσο αγνό όσο θα ‘πρεπε. Ο ερωτικός του κόσμος δεν είναι ολότελα ώριμος κι αγνός, δεν είναι αρκετά ανθρώπινος: δεν είναι παρά το ένστιχτο του αρσενικού, οργασμός, παραζάλη κι ανησυχία, φορτωμένα με τις προλήψεις και την επιτήδευση, πού μ’ αυτές, αιώνες τώρα, παραμορφώνει ο άντρας τον Έρωτα. Γιατί ο Dehmel νιώθει τον έρωτα σαν άντρας μονάχα όχι σαν άνθρωπος, και γι’ αυτό υπάρχει στη σεξουαλική του αίσθηση κάτι στενό, σαν άγριο, γεμάτο μίσος, διαβατικό και πρόσκαιρο, μη αιώνιο, πού μικραίνει την τέχνη του και την κάνει διφορούμενη κι αβέβαιη. Δεν της λείπουν οι λεκέδες: έχει τη σφραγίδα της Εποχής και του Πάθους. Λίγα απ’ αυτήν θα ζήσουν. Μήπως, όμως, δε γίνεται το ίδιο και μ’ όλη σχεδόν την Τέχνη; Κι ωστόσο μπορείς βαθιά να χαρείς ο,τι μεγάλο κλείνει εντός της – μόνο μην αφήσεις να χαθείς μέσα κει, και μην προσηλυτιστείς στον κόσμο αυτόν του Dehmel, πού ‘ναι τόσο γεμάτος από απέραντη αγωνία, από μοιχεία και ταραχή.”

“Ίσως τα πάντα να τα κυβερνάει μια γιγάντια Μητρότητα, ένας κοινός πόθος. Η ομορφιά της παρθενικής κοπέλας – της ύπαρξης αυτής που (όπως πολύ όμορφα το λέτε) δεν έδωσε ακόμα τίποτα – δεν είναι παρά το προαίσθημα κι η προετοιμασία, ο τρόμος κι ο πόθος της μελλούμενης μητρότητας. Κι η ομορφιά της γυναίκας, σαν είναι μητέρα, δεν είναι παρά η “στρατευόμενη» μητρότητα” και σαν φτάσει στα γεράματα, ομορφιά της είναι η μεγάλη θύμηση, που ζει μέσα της. Ακόμα και στον άντρα υπάρχει, νομίζω, η μητρότητα, σωματική και πνευματική: η καρποφορία του είναι ένα είδος γεννοβόλημα: και γεννοβολάει, πραγματικά, ο άντρας, όταν δημιουργεί μέσ’ απ’ το πιο ολοκληρωμένο Είναι του. Μπορεί τα φύλα να συγγενεύουν περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε κι η μεγάλη Ανανέωση του κόσμου μπορεί να’ ναι τούτη δω: ο άντρας κι η γυναίκα, λυτρωμένοι απ’ όλες τις πλάνες κι απ’ όλες τις δυσαρέσκειες, θ’ αποζητάν ο ένας τον άλλον, όχι πια σαν αντίπαλοι, μα σαν αδέρφια, σα συνοδοιπόροι και θα συσμίγουν σαν άνθρωποι για να σηκώσουν μαζί στους ώμους τους, απλά, σοβαρά και καρτερικά, το βαρύ φορτίο της σάρκας, που τους έταξεν η μοίρα.”

“Αυτή η “ανθρωπιά” της γυναίκας, ωριμασμένη μέσα στον πόνο και την καταφρόνια, θα βγει στο φως της μέρας, όταν η γυναίκα λυτρωθεί απ’ τις κοινωνικές συμβατικότητες, όπου την καταδικάζει η αποκλειστικά θηλυκή υπόστασή της. (…) δεν αργεί η μέρα που η Νέα Κοπέλα θα υπάρξει η Γυναίκα θα υπάρξει που οι λέξεις “νέα κοπέλα” και “γυναίκα” δεν θα σημαίνουν πια μονάχα το αντίθετο του αρσενικού, μα κάτι ξεχωριστό, πού θα ‘χει δική του αξία κι υπόσταση, κάτι πού δε θα ναι απλό συμπλήρωμα άλλου, μα ολοκληρωμένη μορφή της ζωής και της ύπαρξης: ή γυναίκα γνήσιος άνθρωπος.
Αυτή η πρόοδος (ενάντια στη θέληση του άντρα, που θα μείνει, στην αρχή, πίσω) θα μεταμορφώσει ριζικά την ερωτική ζωή, πλημμυρισμένη από τόσες πλάνες σήμερα: ο έρωτας δε θα ‘ναι πια σχέση άντρα με γυναίκα, αλλά Ανθρώπου με Άνθρωπο, θα στέκει πιο κοντά στην ανθρώπινη φύση (γεμάτος άπειρη απαλότητα και σεβασμό, καλός και καθάριος σε όλα κείνα πού σμίγει και χωρίζει), θα ‘ναι ο έρωτας που προετοιμάζουμε μ’ αγωνία και μόχθο: δυο Μοναχικοί Άνθρωποι, πού θα προστατεύουν, θα συμπληρώνουν, θα περιορίζουν και θα σέβονται ο ένας τον άλλον.

“Γόνιμος είναι κι ο έρωτας: επειδή κι ο έρωτας είναι δύσκολος. Έρωτας του ανθρώπου για τον άνθρωπο: ίσως αυτό να ‘ναι το δυσκολότερο απ’ όσα μας έταξεν η μοίρα, το πιο απόμακρο, η τελευταία δοκιμασία, το έργο πού όλα τ’ άλλα δεν είναι παρά προετοιμασία και προπαρασκευή του. Γι’ αυτό κι οι νέοι —πού είναι «αρχάριοι» στο κάθε τι — δεν ξέρουν ακόμα ν’ αγαπούν: πρέπει να διδαχτούν τον έρωτα. Με όλο τους το είναι, με όλες τους τις δυνάμεις συμμαζεμένες γύρω στην ερημική φοβισμένη καρδιά τους, πού οι χτύποι της ψηλώνουν ολοένα, πρέπει να μάθουν να αγαπούν. Ο καιρός όμως της μαθητείας είναι πάντα καιρός μακρόχρονου “εγκλεισμού”. Έτσι είναι, για πολύν καιρό, κι ο έρωτας: μοναξιά, ολοένα και πιο έντονη και πιο βαθιά μόνωση. Έρωτας δε θα πει ν’ ανοίγεσαι ευθύς, να δίνεσαι, να ενώνεσαι με κάποιον “Άλλον” (τι θα ήταν, άλλωστε, ή ένωση δύο όντων ακαθόριστων ακόμα, ατέλειωτων, ανοργάνωτων;), είναι μια σπάνια ευκαιρία για να ωριμάσεις, ν’ αποκτήσεις μιαν υπόσταση δική σου, να γίνεις εσύ ένας ολόκληρος Κόσμος, για χάρη κάποιου άλλου, αγαπημένου προσώπου είναι μια υψηλή, άκρατητη αξίωση, πού σε χρίζει εκλεκτό της και σε σπρώχνει προς τ απέραντα πλάτη. Μόνο έτσι θα ‘πρεπε να μεταχειρίζονται οι νέοι τον ερωτά τους: σαν ένα καθήκον που τους υποχρεώνει να εργάζονται αδιάκοπα στο μέσα τους κόσμο «ν’ ακρομάζονται και να σφυροκοπάνε νύχτα-μέρα». Δεν είναι ακόμα ώριμοι για το δόσιμο του εαυτού τους, για την εγκατάλειψη και το σβήσιμό τους μέσα σ’ ένα άλλο άτομο, για οποιοδήποτε τρόπο Ένωσης. (Πρέπει, πρώτα, και για πολύν πολύν καιρό, να μαζεύουν και να θησαυρίζουν ολοένα.) Ή Ένωση αυτή, το δόσιμο αυτό, είναι το στερνό σκαλοπάτι ίσως η ανθρώπινη ζωή να μη μπορεί ακόμα να το χωρέσει.”

“Στο δρόμο του Έρωτα (όπως και στο δρόμο του Θανάτου, πού είναι δύσκολος κι αυτός) δε θα βρεις – άμα τον αντικρύζεις σοβαρά – κανένα φως, καμιάν απόκριση, ούτε σημάδι, ούτε χαραγμένο δρόμο, για να σε βοηθήσουν. Και για τα δυο τούτα καθήκοντα που κρατάμε κρυμμένα μέσα μας και τα παραδίνουμε στους άλλους χωρίς να φωτίσουμε το μυστικό τους, δεν υπάρχουν γενικοί κανόνες. Όσο όμως πιο πολύ αποζητάμε τη μοναξιά στη ζωή μας, τόσο περισσότερο ζυγώνουμε το μεγάλο νόημα του έρωτα και του θανάτου. Οι απαιτήσεις που, τραχύς και δύσκολος, ο έρωτας έχει απ’ τη ζωή μας σ’ όλη της την πορεία, είναι πάρα πολύ βαριές, κι εμείς, στα πρώτα μας βήματα, είμαστε πολύ αδύναμοι μπροστά τους. Αν όμως σταθούμε καρτερικοί και δεχτούμε τον έρωτα αυτόν σαν τραχιά μαθητεία – αντις να χανόμαστε σ’ όλα κείνα τα εύκολα και κούφια παιχνίδια, που επινόησε ο άνθρωπος για να μην αντικρύζει κατάματα τη βαθύτατη σοβαρότητα της ζωής – ίσως τότε, κείνοι που θα ‘ρθουν καιρό έπειτ’ από μας, να νιώσουν μια κάποια πρόοδο κι ένα ξαλάφρωμα και θα ‘ταν σημαντικό τούτο.”

Ο Ακάμας και ο Βούδας

Η κινητοποίηση για τον Ακάμα έξω από το προεδρικό χθες το μεσημέρι στις 23 του Δεκέμβρη ήταν ένα εξαιρετικό παράδειγμα ώστε να γίνουν διακριτά τα εξής:
1. Η κινητοποίηση είχε ένα αποπολιτικοποιημένο χαρακτήρα με αποτελέσμα:

2. να έχει χαρακτήρα πάρτυ.

3. το ενωτικό στοιχείο των παρευρισκομένων ήταν η μουσική με τα νταπούρλα. Αν για κάποιο λόγο η μουσική σταματούσε θα επικρατούσε μια αμηχανία που θα ξεγύμνωνε την πολιτική αφασία της κινητοποίησης.

4. ήταν μια σκηνοθετική καρικατούρα για να τεθούν οι βάσεις έτσι ώστε να αρχίσει η “πραγματική” κινητικότητα στα ΜΜΕ.

5. εκφράστηκε ολοφάνερα μια κινηματικού τύπου κενή πολιτική πρόταση.

6. οι διαδηλώτες έκφραζαν το κενό ως το αδιαμεσολάβητο μεταξύ της πραγματικότητας και του φαντασιακού αθάνατου. Με άλλα λόγια έφταναν σε ένα πολιτικό νιρβάνα που θα κατάφερναν να αλλάξουν τον κόσμο αφού κατάφεραν να μείνουν ατάραχοι στην παγκόσμια απελπισία. Ο μόνος που έλειπε ήταν ο Βούδας.

Η κινητοποίηση ήταν τόσο απογοητευτική που καταλάβαινε και ο πιο πολιτικά αφελής ότι δεν υπήρχε κανένα ίχνος από πολιτική εκφορά ούτε λόγου ούτε πράξης για να μην πούμε την απόλυτη ανυπαρξία ταξικής συνείδησης.

Ετεροφυλοφιλία, κανονικότητα και οικογένεια

“Και στη συμβίωση των ομόφυλων ζευγαριών, αντικειμενικά το παιδί έχει παραποιημένη αντίληψη αυτής της βιολογικής σχέσης, αλλοιώνεται από τα βιώματά του. Το ανδρικό – πατρικό και το γυναικείο – μητρικό πρότυπο έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, που πηγάζουν από τη φυσιολογία του ανθρώπινου είδους και είναι απαραίτητα για την ομαλή ψυχοσωματική και κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού.”

Αυτή είναι η θέση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας, η οποία μπορεί να διαβαστεί εναλλακτικά και κάπως έτσι:

Μια κοινωνική διαμορφωμένη σχέση γίνεται ο παραποιητικός παράγοντας μιας μεταφυσικού τύπου αφαίρεσης. Η προσωπική ομαλότητα και η κοινωνική ανάπτυξη εξαρτάται δηλαδή από μια σταθερή και ανελαστική μεταφυσική αφαίρεση η οποία έχει χαρακτηριστικές ιδιότητες έξω από τον χρόνο και έξω από χώρο. 

Η ομαλότητα και η κανονικότητα στην παγκόσμια ιστορία θα μπορούσε να θεωρηθούν τα πάντα αν αναχθούν σε αφαιρετικές έννοιες. Μια καντιανή βιολογία εκφράζεται από την θέση του ΚΚΕ η οποία δικαολογείται μόνο μεταφυσικά

Η καθολικότητα των εννοιών εκφράζει μια αντιϊστορική προσέγγιση που ασθενεί να ατενίσει την ίδια την ιστορική υλιστική διαλεκτική.

Τα αποσπάσματα είναι από το βιβλίο “Κατασκευάζοντας το Φύλο” του Thomas Laqueur:

“Με άλλα λόγια, σ’ αυτές τις κοινωνίες, αλλά και στις μοντέρνες δυτικές, η άσκηση της ετεροφυλοφιλίας προϋποθέτει την απόλυτη βιολογική διάκριση των δύο φύλων, έναν απόλυτο φυσιολογικό ετερομορφισμό. Αντίθετα, στις κοινωνίες του μοντέλου του ενιαίου φύλου η ετερόφυλη σεξουαλικότητα εμπεριέχει ομόφυ(λοφι)λες διαστάσεις. Έτσι, όπως επισημαίνει ο Laqueur, κατά την ετερόφυλη σεξουαλική πράξη το ανδρικό όργανο διεισδύει σε μία κοιλότητα που δεν είναι παρά ένα άλλο ανδρικό όργανο πιο ευρύ και ελαστικό. Επίσης, η αναπαραγωγή θεωρείται ως το αποτέλεσμα της πρόσμειξης δύο αρσενικών -ενός ανδρικού και ενός γυναικείου- σπερμάτων. Η ρευστότητα αυτή των ορίων αρσενικού-θηλυκού, ετεροφυλοφιλίας-ομοφυλοφιλίας γίνεται ακόμη πιο φανερή στην περίπτωση των «ερμαφρόδιτων», όπως εκείνη του/της Herculine Bardin, τα απομνημονεύματα του/ης οποίου/ας εκδόθηκαν με επιμέλεια του Michel Foucault. Η/Ο Herculine Bardin ήταν ένας Γάλλος ερμαφρόδιτος του 19ου αιώνα, ο οποίος έως τα 22 της/του χρόνια θεωρούνταν γυναίκα και είχε ευτυχισμένες ερωτικές σχέσεις με γυναίκες. Κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, η αμφιλεγόμενη ανατομία της/του δεν είχε απασχολήσει την/τον Herculine Bardin, ενώ η ζωή της/του ως «κορίτσι» σε ένα σχολείο για δασκάλες αρκούσε για τον προσδιορισμό της/του ως γυναίκα. Μετά από μία τυχαία ιατρική εξέταση, η/ο Herculine Bardin, με βάση τη διάγνωση της ανατομίας της/του ως αρσενικής, εξαναγκάζεται από τις ιατρικές και δικαστικές αρχές να ζήσει ως άνδρας. Οι αναμνήσεις της/του Herculine Bardin, η/ο οποία/ος μετά τη βίαιη συμμόρφωση της/του σε ανατομικά καθορισμένο «άνδρα», οδηγείται τελικά στην αυτοκτονία, αποτυπώνουν τον πόνο και τη δυστυχία που μπορεί να προκαλέσει ακόμη και σήμερα στους αμφίφυλους (intersexuls) η πειθαρχική επέμβαση της ιατρικής εξουσίας, η οποία στηρίζεται στις πολιτισμικά αυτονόητες κυρίαρχες αντιλήψεις για την έμφυλη διαφορά. Όπως επισημαίνει η βιολόγος Anne Fausto-Sterling, αμφισβητώντας την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη περί σεξουαλικών τεράτων που ζουν στη μιζέρια και τη μοναξιά: «οι στόχοι της ιατρικής πολιτικής είναι ξεκάθαρα ανθρωπιστικοί και εκφράζουν την ευχή η φυσιολογία των ανθρώπων να εναρμονίζεται με τον ψυχισμό τους. Ωστόσο, στην ιατρική κοινότητα, οι αυτονόητες αντιλήψεις οι οποίες κρύβονται πίσω από την ευχή αυτή, ότι δηλαδή υπάρχουν μόνο δύο φύλα, ότι η ετεροφυλοφιλία αποτελεί τη μόνη φυσιολογική σεξουαλική συμπεριφορά και ότι υπάρχει μόνο ένα μοντέλο ψυχικής υγείας, δεν τίθενται σε αμφισβήτηση».” (σελ. 13-14, Εισαγωγή)

“… στην περίπτωση της δυτικής κοινωνίας πριν από το 18ο αιώνα: η μη αναγωγή της έμφυλης διαφοράς στη βιολογία, στη Δύση δε συνεπαγόταν την απάλειψη του βιολογικού φύλου, την αδιαφορία απέναντι στο έμφυλο σώμα. Αντί της βιολογικής διχοτομίας αρσενικού/θηλυκού, είχε επινοηθεί ένα ενιαίο βιολογικό φύλο με ποσοτικές, ιεραρχικές διαβαθμίσεις αρρενωπότητας. Τελικά, το σώμα, με όλη την υλικότητα των σημασιών του, είναι πάντα εκεί…” (σελ. 20)

“Ωστόσο, όταν διακυβεύονται η τιμή και η κοινωνική θέση, η επιθυμία για το ίδιο φύλο είναι διεστραμμένη, αρρωστημένη και εντελώς αποκρουστική. Επειδή οι άμεσες κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες του έρωτα μεταξύ ανδρών θα μπορούσαν να είναι πολύ σημαντικότερες, έχουν γραφεί πολύ περισσότερα για τον ανδρικό ομοφυλοφιλικό έρωτα παρά για τον γυναικείο. Τα άμεσα διακυβεύματα στον έρωτα μεταξύ γυναικών ήταν σχετικά λίγα. Είτε όμως αφορούσε τις γυναίκες είτε τους άνδρες, το ζήτημα δεν ήταν η ομοιότητα του γενετήσιου φύλου, αλλά η διαφορετική κοινωνική θέση των συντρόφων και ακριβώς ο ρόλος του καθενός. Ο ενεργητικός άνδρας, εκείνος που διεισδύει κατά την πρωκτική συνουσία, και η παθητική γυναίκα, εκείνη που δέχεται την τριβή, δεν απειλούσαν την κοινωνική τάξη. Ανάμεσα στους δύο συντρόφους, βαθιά μειονεκτικός, από ιατρική και ηθική άποψη, ήταν ο αδύναμος, θηλυπρεπής άνδρας συμμέτοχος. Η ίδια η όψη του διακήρυσσε τη φύση του: παθητικός, εκείνος που υφίσταται τη διείσδυση κίναιδος, εκείνος που ενδίδει σε παρά φύσιν λαγνεία μαλακός (mollis), ο παθητικός, ο εκθηλυμένος. Αντιστρόφως, καταδίκαζαν την τριβάδα, τη γυναίκα που υιοθετούσε τον ανδρικό ρόλο, και τη θεωρούσαν, όπως και τον κίναιδο, θύμα μίας διεστραμμένης φαντασίωσης και, επίσης, του πλεονάζοντος σπέρματος που βρίσκει εσφαλμένη διέξοδο. Οι πράξεις του «μαλακού» και της τριβάδος, λοιπόν, δεν ήταν αφύσικες επειδή παραβίαζαν τη φυσική ετεροφυλοφιλία, αλλά επειδή πρωταγωνιστούσαν -ενσωμάτωναν στην κυριολεξία – σε μία ριζική, απορριπτέα πολιτισμικά αντιστροφή της εξουσίας και του γοήτρου.” (σελ. 96-97)

“Το ανεξάντλητο ενδιαφέρον του Αριστοτέλη για το γενετήσιο φύλο των ελεύθερων ανδρών και γυναικών δεν αναγνώριζε κανένα γενετήσιο φύλο στους δούλους. Σύμφωνα με τη διατύπωση της Βίκι Σπέλμαν, «το ελεύθερο θηλυκό είναι “γυναίκα” “άνδρας” είναι ο αρσενικός πολίτης ο δούλος είναι πρόσωπο με αδιάφορη γενετήσια ταυτότητα». Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, οι δούλοι δεν έχουν γενετήσιο φύλο, διότι το κοινωνικό φύλο τους δεν έχει πολιτική βαρύτητα.” (σελ. 97)

Η δημιουργία της αστικής δημόσιας σφαίρας, με άλλα λόγια, έθεσε επιτακτικά το πρόβλημα σε ποιο γενετήσιο φύλο ή φύλα ανήκε νόμιμα η κυριαρχία.

“Οι επανερμηνείες του σώματος, όμως, ρίζωναν επίσης σε συνθήκες που δεν αφορούσαν τόσο τα εγκόσμια. Η θεωρία του κοινωνικού συμβολαίου στην αφαιρετικότερη εκδοχή της προϋπέθετε ότι το σώμα, αν δεν ήταν εντελώς άφυλο, πάντως δε διαφοροποιούνταν ως προς τους πόθους, τα ενδιαφέροντα ή την ικανότητά του για λογική σκέψη. Η φιλελεύθερη θεωρία, διαμετρικά αντίθετη με την παλαιότερη τελεολογία του αρσενικού σώματος, δέχεται ως αφετηρία ένα ουδέτερο ατομικό σώμα, ένα σώμα με γενετήσιο φύλο αλλά χωρίς κοινωνικό φύλο, θεωρητικά χωρίς συνέπειες στο πολιτισμικό επίπεδο, όπου απλώς εντοπίζεται το ορθολογικό υποκείμενο που συνθέτει το άτομο. Η θεωρία αυτή ωστόσο αντιμετωπίζει το εξής πρόβλημα: εκκινώντας από αυτή την αρχική κατάσταση που δεν αναγνωρίζει την ύπαρξη κοινωνικών φύλων, πώς θα νομιμοποιήσει ως «φυσικό» τον πραγματικό κόσμο της ανδρικής κυριαρχίας πάνω στις γυναίκες, του ερωτικού πάθους και της ζηλοτυπίας, του κατά φύλα διαχωρισμού της εργασίας και των έμφυλων πολιτισμικών πρακτικών γενικότερα;” (σελ. 264)

“Επίσης, η ουδέτερη δήθεν γλώσσα του φιλελευθερισμού στέρησε από τις γυναίκες την προσωπική φωνή και εγκαινίασε το φεμινιστικό λόγο για τη διαφορά που την αναζητούσε.” (σελ. 267)

“Πράγματι, σε ολόκληρο τον Αιμίλιο υποστηρίζει ότι οι φυσικές γενετήσιες διαφορές εμφανίζονται και ενισχύονται με τη μορφή ηθικών διαφορών, η εξάλειψη των οποίων συνιστά οπωσδήποτε θανάσιμο κίνδυνο για την κοινωνία.” (σελ. 270)

Θα ήταν αδύνατο ν’ αναδειχθεί σαφέστερα η αντίθεση μιας θεμελιωδώς ακοινωνικής ή κοινωνικά εκφυλιστικής πρακτικής, δηλαδή της παθογόνου, μοναχικής ερωτικής πράξης του μοναστηριού, με τη ζωτικής σημασίας κοινωνικά εποικοδομητική πράξη της ετεροφυλόφιλης συνουσίας.” (σελ. 307)

“Η ετεροφυλοφιλία συνιστά τη φυσική κατάσταση της αρχιτεκτονικής δύο ασύμμετρων αντίθετων γενετήσιων φύλων. Παράλληλα, όμως, ο Φρόιντ συνθλίβει τούτο το μοντέλο αποτελεσματικότερα από κάθε άλλο στοχαστή. Η λίμπιντο δε γνωρίζει γενετήσιο φύλο. Η κλειτορίδα συνιστά εκδοχή του ανδρικού οργάνου – γιατί άραγε να μη συμβαίνει το αντίστροφο; Εξάλλου, ο Φρόιντ εξηγεί πώς η κλειτορίδα εγκαταλείπει δήθεν την πρωτοκαθεδρία της στο σεξουαλικό βίο των γυναικών προς όφελος του «αντίθετου οργάνου», του κόλπου, μόνο με την αξιωματική παραδοχή ότι υπάρχει ένα είδος γενικευμένης γυναικείας υστερίας, μία ασθένεια ίστην οποία ο πολιτισμός αναλαμβάνει τον αιτιολογικό ρόλο των οργάνων. Με άλλα λόγια, εδώ εντοπίζεται μία εκδοχή του κεντρικού νεωτερικού αφηγήματος για το ενιαίο γενετήσιο φύλο που μάχεται με τα δύο γενετήσια φύλα.” (σελ. 312)

Ο πολιτισμός, σαν κατακτητικός λαός, υποβάλλει τους άλλους στην «εκμετάλλευσή του», προγράφει «εκδηλώσεις της σεξουαλικής ζωής στα παιδιά», ανάγει την «ετεροφυλόφιλη γενετήσια αγάπη» σε μοναδικό επιτρεπόμενο είδος, και με αυτές τις ενέργειες παραλαμβάνει το νήπιο, «ένα ζωικό οργανισμό (όμοιο με τους υπόλοιπους) με αδιαμφισβήτητα αμφίφυλη προδιάθεση» και το διαπλάθει είτε σε άνδρα είτε σε γυναίκα. Η ισχύς, λοιπόν, του πολιτισμού αποτυπώνεται στα σώματα και τα σφυρηλατεί, σαν σε αμόνι, στο απαιτούμενο σχήμα. Όσα η Ρόζαλιντ Κάουαρντ σε άλλα συμφραζόμενα αποκάλεσε «ιδεολογίες περί αρμόζοντος πόθου και προσανατολισμού» οφείλουν ν’ αγωνιστούν -ανεπιτυχώς ελπίζει κανείς- προκειμένου ν’ ανακαλύψουν τα σημεία τους στη σάρκα. Το επιχείρημα του Φρόιντ, καθώς ακροβατεί ενάντια στην ανατομική γνώση αιώνων, μαρτυρεί με πόση ελευθερία είναι δυνατόν να οικειοποιηθεί κανείς ρητορικά την αυθεντία της φύσης προκειμένου να νομιμοποιήσει τα πολιτισμικά δημιουργήματα.” (σελ. 322)

“Προτιμώ να λήξει τούτο το βιβλίο με τον Φρόιντ, όχι επειδή αυτός συνιστά το τελευταίο παράδειγμα κατασκευής της γενετήσιας διαφοράς, αλλά επειδή διατύπωσε εξαιρετικά πυκνά τα προβλήματά της. Ίσως θα μπορούσα να είχα καταλήξει στους επιστήμονες που προβληματίζονταν για την ενδροκρινολογική ανδρογυνία το 1930, όταν ανακαλύφθηκαν αρσενικές ορμόνες σε θηλυκά πλάσματα και θηλυκές ορμόνες σε αρσενικά, επιστήμονες στους οποίους συμπεριλαμβάνεται ο αδερφός του παππού μου Ερνστ Λακέρ. Οι προβληματισμοί αυτοί, όμως, αποτελούν απλώς χημική εκδοχή ζητημάτων παρόμοιων μ’ εκείνα που είχε ήδη θέσει η εμβρυολογία του δέκατου ένατου αιώνα. Ο Φρόιντ, ακριβώς επειδή υπονόμευσε τις παλαιότερες νοητικές κατηγορίες «άνδρας» και «γυναίκα», έπρεπε να εργαστεί σκληρά και ευρηματικά ώστε να καθιερώσει νέες. Παρ’ όλο το πάθος που έτρεφε για τη βιολογία, αυτός ο εξέχων στοχαστής του εικοστού αιώνα κατέδειξε πόσο δυσκολεύεται ο πολιτισμός να προσαρμόσει το σώμα στις αναγκαίες για τη βιολογική και, άρα, την πολιτισμική αναπαραγωγή κατηγορίες. Τα δύο γενετήσια φύλα δε συνιστούν αναγκαστική, φυσική συνέπεια της σωματικής διαφοράς. Στο ζήτημα αυτό, το ίδιο ισχύει για το ενιαίο γενετήσιο φύλο. Οι τρόποι με τους οποίους οι άνθρωποι φαντάστηκαν τη γενετήσια διαφορά στο παρελθόν, ως επί το πλείστον δε χαλιναγωγήθηκαν από όσα όντως γνώριζαν γι’ αυτό ή για το άλλο ψήγμα της ανατομίας, για την τάδε ή τη δείνα φυσιολογική διαδικασία. Αντίθετα, προέρχονταν από ρητορικές αναγκαιότητες της κάθε ιστορικής συγκυρίας. Φυσικά, τόσο η ιδιαίτερη γλώσσα όσο και το πολιτισμικό πλαίσιο μεταβάλλονται στην πορεία του χρόνου – η φροϊδική εκδοχή του μοντέλου του ενιαίου γενετήσιου φύλου δεν αρθρώνεται σε λεξιλόγιο όμοιο με εκείνο που χρησιμοποιεί ο Γαληνός το ίδιο συμβαίνει και με το πολιτισμικό σκηνικό. Κατά βάση, όμως, το περιεχόμενο της ομιλίας για τη γενετήσια διαφορά δεν περιορίζεται από τα δεσμά των γεγονότων και παραμένει εξίσου ελεύθερο με τα παιχνίδια του νου.” (σελ. 324-325)

Οίκτο δεν έχω πια – Guillaume Apollinaire

Οίκτο δεν έχω πια για μένα

Τη σιωπηλή μου οδύνη δεν μπορώ να εκφράσω

Τα λόγια που λογάριαζα να ειπώ μεταβληθήκαν σ’ άστρα

Ένας Ίκαρος προσπαθεί ν’ ανυψωθεί ως τα μάτια μου

Κομιστής ήλιων φλέγομαι στο κέντρο δύο αστερισμών

Τι έκαμα στα θεολογικά θηρία της γνώσης

Αλλοτινά έρχονταν οι νεκροί να με λατρέψουν

Κι έλπιζα να τελειώσει ο κόσμος

Μα το δικό μου τέλος σαν τη θύελλα καταφθάνει.
Μετάφραση: Τάκης Σινόπουλος