Αγώνες, απεργίες και αλληλεγγύη στον κινηματογράφο

Είναι αλήθεια ότι δύσκολα κάποιος μπορεί να ανακαλύψει ή πόσο μάλλον να πέσουν στα χέρια του ταινίες που προσπαθούν να εξιστορήσουν άλλοτε με επιτυχία και άλλοτε όχι, τους ταξικούς αγώνες των εργατών, των συνδικάτων και τις πράξεις αλληλεγγύης που προκύπτουν από τέτοιους αγώνες. Τα αστικά ΜΜΕ και η αστική κουλτούρα αγνοούν τις απεργίες και οι περισσότερες ταινίες σχεδόν σπάνια δείχνουν τους αγώνες των εργαζομένων και αρέσκονται να τους παρουσιάζουν μόνο ως αδέκαστους, αποτυχημένους και μίζερους.

Παρόλα αυτά υπάρχει μια κινηματογραφική ιστορία από ταινίες που απεικονίζουν τους αγώνες των εργαζομένων. Αρχίζοντας από την επανάσταση του Sergei Eisenstein (1925)

Sergei Eisenstein’s Strike (1925)

μέχρι και την ταινία La Commune (Paris, 1871) (2000) αλλά και την Made in Dagenham το 1968 για την απεργία της Ford. Για παράδειγμα το Salt of the Earth (1954) δημιουργήθηκε από μια ομάδα σεναριογράφων και σκηνοθετών οι οποίοι ήταν στη μαύρη λίστα κάτω από τον αντι-κουμμουνιστικό κυνήγι των μαγισσών του McCarthyite. Η ταινία ήταν εμπνευσμένη από μία πραγματική απεργία από τους μεταλλωρύχους της εταιρίας Empire Zinc. Η διανομή των ρόλων έγινε από πραγματικούς μεταλλωρύχους που έλαβαν μέρος στην απεργία. Ο αντι-ρατσισμός και ο αντι-σεξισμός της ταινίας και η ταξική της διάσταση ήταν τόσο ισχυρή που τα ΜΜΕ του μεγιστάνα Howard Hughes προσπάθησαν να σταματήσουν την διείσδυσή της στην εργατική κουλτούρα με αποτέλεσμα η μεξικοαμερικάνα ηθοποιός Rosaura Revueltas

Rosaura Revueltas, Salt of the Earth (1954)

ν απολυθεί. Μετά την καταχώρησή της στην μαύρη λίστα των ηθοποιών του Χόλυγουντ ως κομμουνίστρια η ίδια αρνείται επίσης να ξαναδουλέψει σε αμερικάνικη ταινία. Στον ίδιο άξονα κινείται και η ταινία του Ken Loach, Bread and Roses (2000),

Bread and Roses (2000)

όπου διαδραματίζεται η απεργία των μεταναστών εργατών στο Λος Άντζελες το 2000. Η ταινία έφερε στην επιφάνεια τεχνικές οργάνωσης και δίδαξε αν μη τι άλλο εργαζομένους όσο και συνδικάτα εργατών τρόπους του πώς χαμηλόμισθοι εργαζόμενοι μπορούν να οργανώνονται ακόμα καλύτερα για τους κοινούς αγώνες τους.

Στο Norma Rae (1979), η εικόνα της Sally Field κρατώντας σιωπηλή μια πινακίδα που γράφει “UNION’’ παραμένει μία από τις πιο δυναμικές εικόνες των ταινιών των συνδικάτων.

Sally Field, Norma Rae (1979)

Βασισμένο σε αληθινή ιστορία, η ταινία επικεντρώνεται στους αγώνες της οργάνωσης του συνδικάτου σ’ ένα εργοστάσιο επεξεργασίας υφασμάτων στη Βόρεια Καρολίνα. Στη συνέχεια η ταινία Matewan (1987) τιμά τη μάχη του Matewan το 1920, μία πραγματική διαμάχη μεταξύ των ανθρακωρύχων της Δυτικής Βιρτζίνιας και των ντετέκτιβ που προσλήφθηκαν από την εταιρία Stone Mountain Coal Co.

Matewan (1987)

Η ταινία έχει να κάνει με το ρατσισμό, τις μάχες σώμα με σώμα και την εχθρότητα των αφεντικών. Αξιοσημείωτο είναι ότι, ότι εκφράζεται και εξιστορείται στη ταινία γίνεται χωρίς ηθικολογίες ακριβώς γιατί πολλές ταινίες της Αμερικής έχουν την τάση να παρουσιάζουν την διαφθορά των συνδικάτων και να ηθικοποιείται η κατάσταση σχεδόν με θρησκευική ευλάβεια. Μια άλλη εντυπωσιακή ταινία είναι το Blue Collar (1978) του Paul Schrader, 

Blue Collar (1978)

η οποία έχει σχέση με ένα εργάτη από το Detroit ο οποίος εργάζεται σε μια αυτοκινητοβιομηχανία και τον κακομεταχειρίζονται από την διοίκηση και αγνοείται η παρουσία του από το συνδικάτο. Ισάξια επίσης είναι και το The Garment Jungle (1957)

Poster of The Garment Jungle (1957)

μια “B movie’’ με την ίδια περίπου πλοκή όπως την ταινία On the Waterfront (1954).

On the Waterfront (1954)

Ο Lee J Cob παίζει σχεδόν τον ίδιο ρόλο και στις δύο ταινίες. Διαδραματίζεται σε ένα εργοστάσιο με ρούχα παρά στο λιμάνι όπως το On the Waterfront και έχει βαθύτερη φυσικά πολιτική ερμηνεία. Επίσης η ταινία Hoffa (1992) με τον Jack Nicholson έχει να κάνει με τον αρχηγό του συνδικάτου Jimmy Hoffa, ο οποίος κάθεται στην αντάξια αλλά ανιαρή γωνιά του.

Hoffa (1992)

Μια πιο ευχάριστη” κινηματογραφική εμπειρία κινούμενη στην ίδια λογική είναι το F.I.S.T. (1978) με τον Sylvester Stallone ως τον μαχόμενο εργαζόμενο που μετεξελίσσεται σε διεφθαρμένο αστό.

F.I.S.T. (1978)

Ο βρετανικός κινηματογράφος έχει μια ιδιαίτερη προσέγγιση στο να εξιστορεί κινηματογραφικά απεργίες. Για παράδειγμα το Angry Silence (1960)

Angry Silence (1960)

είναι μια ταινία για το πόσο τραυματικό είναι να είσαι απεργοσπάστης με την βρετανική βέβαια πινελιά της υποκειμενικότητας που θέλει να καταραστεί και τους εργαζομένους αλλά και τα αφεντικά. Στην ίδια λογική η ταινία I’m All Right Jack (1959) είναι μια κωμωδία με τον Peter Sellers η οποία παρουσιάζει τα αφεντικά και τους εργαζόμενους να είναι το ίδιο ηλίθιοι και αντιδραστικοί. Χωρίς καμία έκπληξη το ίδιο γίνεται και στη ταινία Carry On at Your Convenience (1971) μια κωμωδία για τις απεργίες του εργοστασίου αποχέτευσης στο WC Boggs’. Επιπλέον, μια άλλη ταινία η οποία κινείται σε διαφορετικό άξονα είναι το Occupy! (1976) η οποία χαρακτιρίζεται ως η έκφραση της πράξης της αλληλεγγύης σε μια απεργία στο εργοστάσιο Fisher-Bendix στο Kirkby. Η ταινία συμπεριλαμβάνει πραγματικές σκηνές από τους εργαζομένους κατά την διάρκεια του αγώνα και της κατάληψης του εργοστασίου όσο και τις πράξεις αλληλεγγύης που γίνονται διακριτές. Δεν μπορεί να μην αναφερθεί φυσικά και το ντοκιμαντέρ A Question of Leadership (1981) του Ken Loach

A Question of Leadership (1981)

το οποίο έγινε μέρος του ίδιου του αγώνα των ανθρακωρύχων, όταν το ITV αρνήθηκε να μεταδώσει την ταινία στην προβλεπόμενη ημερομηνία, αφού ήδη ανατέθηκε στο South Bank Show να την παρουσιάσει.

Κάτω από το γεγονότα της απεργίας των μεταλλωρύχων το 1984-85 προσφέρεται ένα ευχάριστο κινηματογραφικό σενάριο στην αρκετά καλή αλλά ελαφριά ταινία Billy Elliot (2000) όσο και το Brassed Off (1996). Και οι δυο ταινίες υποστηρίζουν του μεταλλωρύχους αλλά παραπέμπουν σε μια στερεοτυπική αντίληψη ότι η φτώχεια καλλιεργεί δυναμικές μεν κοινότητες με μια όμως αξιοπρέπεια στην ήττα. Η επική ταινία Germinal (1993) είναι βασισμένη στο μυθιστόρημα του Emile Zola. Με πρωταγωνιστή τον Gerard Depardieu η ταινία εξιστορεί την απεργία των μεταλλωρύχων του 19ο αιώνα στην βόρεια Γαλλία. Βέβαια, η σουηδική ταινία Αdalen 31 (1969) σχετίζεται με την αντίδραση στο μακελειό των απεργών στο εργοτάξιο ξυλείας το 1931. Το Tout Va Bien (1973) είναι μια ταινία του Jean Luc Goddard σχετικά με την αγάπη, το μαρξισμό και μια ανεπίσημη απεργία σε ένα εργοστάσιο με λουκάνικα. Οι σκηνοθέτες και σεναριογράφοι της εξαιρετικής ταινίας Two Days, One Night (2014) Jean-Pierre Dardenne και Luc Dardenne δημιουργούν μια εκπληκτική αφήγηση μιας εργαζομένης η οποία φέρνει στην επιφάνεια τον βαθμό της ταξικής συνείδησης των συναδέλφων της. Η ταινία είναι ένα εξαιρετικό παράδειγμα των εργασιακών σχέσεων κάτω από τον φόβο του κεφαλαίου.

Two Days, One Night (2014)

Τέλος, υπάρχουν δύο μιούζικαλ σχετικά με απεργίες, το The Pajama Game (1957) της Doris Day

The Pajama Game (1957)

σχετικά με τη βιομηχανική δολιοφθορά, το χρόνο, τη κίνηση και την νίκη του αγώνα για αύξηση των μισθών των εργαζομένων. Το μιούζικαλ Newsies (1992) της Disney

Newsies (1992)

είναι και αυτό μια προσπάθεια σχετικά με εφημεριδοπώλες παιδιά που απεργούν το 1899. Και στις δύο περιπτώσεις οι εργαζόμενοι είναι οι πρωταγωνιστές νικητές και αυτός είναι πάντα ο λόγος για να τραγουδηθεί η νίκη τους.

43 ταινίες σχετικά με απεργίες εργαζομένων:

1. Sergei Eisenstein’s Strike (1925)

2. On the Waterfront (1954)

3. Salt of the Earth (1954)

4. The Garment Jungle (1957)

5. The Pajama Game (1957)

6. I’m All Right Jack (1959)

7. The Angry Silence (1960)

8. Adalen 31 (1969)

9. Carry On at Your Convenience (1971)

10. Tout Va Bien (1973)

11. Occupy! (1976)

12. Blue Collar (1978)

13. F.I.S.T. (1978)

14. Norma Rae (1979)

15. Man of Iron (1981)

16. Matewan (1987)

17. Hoffa (1992)

18. Newsies (1992)

19. Germinal (1993)

20. Brassed Off (1996)

21. Bread and Roses (2000)

22. Billy Elliot (2000)

23. Made in Dagenham (2010)

24. A Question of Leadership (1981)

25. La Commune (Paris, 1871) (2000)

26. Silkwood (1983)

27. 24 City (2008)

28. Two Days, One Night (2014)

29. Wal-Mart: The High Cost Of Low Price (2005)

30. Wall Street (1987)

31. Nine To Five (1980)

32. Potiche (2010)

33. Pride (2014)

34. The Organiser (1963)

35. The Navigators (2001)

36. The Life And Times Of Rosie The Riveter (1980)

37. The Grapes Of Wrath (1940)

38. Comrades (1987)

39. Business As Usual (1987)

40. Battleship Potemkin (1925)

41. Adalen ’31 (1969)

42. The Ballad Of Joe Hill (1971)

43. Strajk – Die Heldin von Danzig (2006)
Επίσης βλέπε εδώ 15 ταινίες για την αποξένωση στον κινηματογράφο.

 

Advertisements

4 thoughts on “Αγώνες, απεργίες και αλληλεγγύη στον κινηματογράφο

  1. Pingback: Αγώνες, απεργίες και αλληλεγγύη στον κινηματογράφο | Αγκάρρα

  2. Pingback: Αγώνες, απεργίες και αλληλεγγύη στον κινηματογράφο… « απέραντο γαλάζιο

  3. Pingback: Αγώνες, απεργίες και αλληλεγγύη στον κινηματογράφο… « απέραντο γαλάζιο

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s