Παραδείγματα απώλειας λόγω δανείων

SONY DSC

Η Δύση έφτασε εκεί που είναι σήμερα ακολουθώντας κανονικά το δρόμο της, ενώ εμείς, έχοντας ν’ αντιμετωπίσουμε ένα πιο προηγμένο πολιτισμό, δεν μπορέσαμε παρά να τον υιοθετήσουμε, βγαίνοντας απ’ το δρόμο που ακολουθήσαμε στο παρελθόν για χιλιάδες χρόνια και έχοντας να βαδίσουμε σε μια διαφορετική κατεύθυνση (…)

Αρκεί μόνο κανείς να πάει να δεί αμερικάνικες, γαλλικές και γερμανικές ταινίες για να διαπιστώσει τη διαφορά στις φωτοσκιάσεις και τους χρωματικούς τόνους. Απ’ τη φωτογραφική εικόνα και μόνο, για να μην μιλήσουμε για την ηθοποιία και την πλοκή, ξεπηδάνε κατά κάποιο τρόπο διαφορές εθνικού χαρακτήρα. (…) και στην τέχνη της συνομιλίας προτιμάμε την χαμηλή φωνή, τα λίγα λόγια, και γι’ αυτό οι “πάυσεις” που καταλήγουν να πεθαίνουν όταν περάσουν στα μηχανήματα.

(…) για το δυτικό χαρτί δεν τρέφουμε κανένα ιδιαίτερο συναίσθημα και δεν είναι τίποτα περισσότερο από κάποιο πράγμα καθαρά πρακτικής σημασίας. (…) Το δυτικό χαρτί μοιάζει να αποδιώχνει το φώς, ενώ το χοσό και το κινέζικο χαρτί το ρουφάει μέσα του, μεστά, όπως η απαλή επιφάνεια του πρώτου χιονιού, μαλακό στο άγγιγμα του χεριού, αθόρυβο όταν τσαλακώνει ή στο δίπλωμα, ευγενικό, όπως το γαλήνιο άγγιγμα του φύλλου ενός δέντρου.

Οι Δυτικοί χρησιμοποιούν επιτραπέζια σκεύη ασημένια, ατσάλινα κι από νίκελ, τα οποία τα στιλβώνουν μέχρι να λάμψουν, πράγμα που εμείς το αντιπαθούμε. Αν και χρησιμοποιούμε κι εμείς το ασήμι στις τσαγιέρες, τα κύπελλα και τις καράφες του σακέ, δεν τα στιλβώνουμε όπως κάνουν εκείνοι. Αντίθετα τα απολαμβάνουμε όταν η λάμψη της επιφάνειας ξεθωριάζει με το πέρσαμα του χρόνου κι έρχεται και παίρνει ένα χρώμα μαύρο καπνισμένο, και σε κάθε σπιτικό έχει συμβεί ν’ ακούσει μια χωρίς καλαισθησία υπηρέτρια, επειδή εξαφάνισε, γυαλίζοντας τα μέχρι να γίνουν καθρέφτες, την πατίνα που με τόσους κόπους είχε εναποθέσει ο χρόνος στα ασημικά.

Αν λοιπόν ισχύει πώς “η κομψότητα είναι ψυχρή”, μπορούμε ταυτόχρονα να την περιγράψουμε και με τον αφορισμό πως “είναι βρόμικη”. Τέλος πάντων, δεν θα μπορούσαμε να αρνηθούμε πως μέσα σ’ αυτό που εμείς ονομάζουμε “χάρη” και που μας δίνει τόση ευχαρίστηση, υπάρχουν στοιχεία όχι μόνο μη καθαρότητας, αλλά επιπλέον και ανθυγιεινά. Σε αντίθεση με του Δυτικούς που προσπαθούν να ξετρυπώσουν κάθε βρομιά και να την εξαφανίσουν εκ βάθους, οι Ανατολίτες όχι μόνο διατηρούν πάση θυσία όπως είναι, μα και την εξιδανικεύουν (…) αγαπάμε τα πράγματα που έχουν ενσωματώσει την ανθρώπινη αποφορά και την μουντζούρα, την βρομιά των εποχών, το χρώμα και την λάμψη που φέρνουν στην μνήμη όλα αυτά τα πράγματα. (…) το χρώμα των τοίχων στα νοσοκομεία, οι φόρμες και ο ιατρικός εξοπλισμός θα ήταν καλύτερα να μην είναι τόσο γυαλιστερά ούτε τόσο άσπρα, αλλά λίγο πιο σκούρα και απαλά.

Τι άβυσσος χωρίζει την αίσθηση αυτής της στιγμής απ΄ την αντίστοιχη εκείνη, όταν η σούπα έρχεται σερβιρισμένη με τον δυτικό τρόπο, σ’ ένα ασπριδερό ρηχό μπώλ.

Όταν εμείς καταπιανόμαστε να φτιάξουμε ένα τόπο διαβίωσης, το πρώτο που κάνουμε είναι ν΄ απλώσουμε για στέγη μια ομπρέλα που θα ρίχνει τη μεγάλη της σκιά στη γή, και μέσα σ’ αυτήν την αμυδρή σκιά χτίζουμε το σπίτι. Δεν εννοώ φυσικά πως το δυτικό σπίτι δεν έχει στέγη, αλλά είναι λιγότερο για να αποκλείσει τον ήλιο και πιο πολύ για την βροχή και την πάχνη, πρέπει δεν να παραδεχτούμε, κοιτάζοντας ακόμα κι απ’ έξω, πως είναι φτιαγμένο έτσι ώστε να δημιουργεί όσον το δυνατόν λιγότερη σκιά και μάλλον για να εκθέτει το εσωτερικό του στο φώς. Αν πόυμε πως η ιαπωνική στέγη είναι μια ομπρέλα, τότε η δυτική δεν είναι παρά ένα καπέλο (…)  Οι Δυτικοί αισθάνονται έκπληξη μπροστά στην απλότητα μια γιαπωνέζικης κάμαρης, βλέποντας σ’ αυτή μόνο γκρίζους τοίχους χωρίς κανένα στολίδι…

Ακόμα και τ΄ ασημένια και τα χάλκινα, εμείς τ΄ αγαπάμε γιατί θαμπώνουν, ενώ εκείνοι, επειδή τα βρίσκουν βρόμικα και ως εκ τούτου ανθυγιεινά, τα στιλβώνουν μέχρι να τα κάνουν ν΄ αστράφτουν. Βάφουν τους τοίχους και το ταβάνι στα δωμάτια κάτασπρα για να έχουν όσο το δυνατόν λογότερες σκιές. Ως προς την μορφή του κήπου, εμείς πυκνοφυτεύουμε κι εκείνοι ξετυλίγουν μια επίπεδη επιφάνεια γρασίδι.

Από το βιβλίο “Το Εγκώμιο της Σκιάς”, Τανιζάκι, 1933, Εκδόσεις Άγρα.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s